गऱ्याच्या पिठाची आंबील: उपवासाचा कोकणी पदार्थ
कोकणात उन्हाळ्यात कच्चे गरे लहान तुकडे करून वाळवतात आणि त्याचं पीठ करून ठेवतात जे श्रावणात उपासाला वापरतात.
साहित्य: एक वाटी पाणी, एक वाटी ताक, मीठ, साखर, जीरं, तूप, गऱ्यांचं पीठ तीन चमचे, मिरची एक
कृती: ताक आणि पाणी एकत्र करा. त्यात चवीनुसार मीठ आणि अर्धा चमचा साखर घाला. गऱ्यांचं पीठ नीट मिक्स करा. कढईत तुपाची जीरं आणि मिरचीचे तुकडे घालून फोडणी करा. त्यात तयार मिश्रण घालून ढवळत रहा. आंबील घट्ट होऊ लागली की गॅस बंद करा. उपासाला खात असाल तर वरून कोथिंबीर घालून गरमागरम प्या.
ही आंबील नाचणीसारखीच लागते, थोडा गऱ्याचा वास येतो.
विठ्ठल विठ्ठल
विकल जाहलो
विसावेल मन
चरणी या ***
जन्मा घातलेसी
जगजेठी तूचि
जगीन आनंदे
तुज पायी ***
यामिनी अंधारी
याची नाही भीति
यात दिसे तव
तेजबिंदू ***
केली उधळण
केशर अबीर
केवढा दर्वळ
गजबजे ***
लगबग चाले
लहान महान
लय या वाद्यांची
अनुभवे ***
करा स्नान दान
करा पुण्यवाचन
कर कटावरी
पाहूनीया ***
रचिले अभंग
रटविले वेद
रसामृत पाजे
रमाधव ***
विषय विकार
जड डोईभार
यातना विसरवी
पांडुरंग ( एकनाथ) ***
केली एकाग्रता
लक्ष्य एक आता
कमर कसून
रत मार्गी ***
सारे चाफे गाव निद्रादेवीच्या आधीन झाले होते. गावात कोणाला कल्पनाही नव्हती की उद्याचा सूर्योदय गावासाठी एक भयमुक्त जीवन घेऊन अवतरणार होता, सारी संदिग्धता दूर करुन.... केवळ सुमीतमुळे !!!
जवळपास 17 वर्षांनी क्रोशाची सुई हातात घेतली परत काही तरी विणायला... तेव्हा विणता विणता लक्षात आलं ... या सुईने बरंच आयुष्य विणलंय आपलं.. शक्य असेल तिथे परिस्थितीची गाठ अगदी बेमालूमपणे लपवलीय!
घरी आल्यावर सुमीतने एक लिस्ट बनवली लॅपटॉपमध्ये. त्याच्या दॄष्टीने या वाड्याशी संबंधित संशयित व्यक्ती:- पाटील काका आणि मुकुंदा हा एक ग्रुप आणि दुसरा ग्रुप म्हणजे थोरले जमीनदार, विठू आणि कदाचित हे कारस्थान अवगत असलेली पण गप्प राहण्यास भाग पाडली गेलेली आत्या? ...
“हायला सुमीतराव तुम्ही तर एकामागोमाग एक सर्वांवरच संशय घेऊ लागले. अजुन चार-दोन दिवसांत सगळं चाफे गाव संशयितांच्या यादीत सामील नाही झालं म्हणजे मिळवलं.” सुमीत स्वतःशीच हसत बोलला. विचार करकरुन डोक्याचा भुगा झाला. आता सी सी टी व्ही फूटेज हाच एक मदतीचा मार्ग दिसत होता.
सुमीतला पटलं त्यांचं बोलणं. वाड्याची चावी थोरल्या मालकांकडेच असते. त्यामुळे आत शिरायचं तर नवी चावी बनवून घेणं हे पहिलं काम होतं. आता चावीवाल्याला इथे आणायचं तर तो तयार व्हायला हवा आणि त्याचं तोंड बंद ठेवायला हवं. आता काय करावं? मुकुंदा म्हणाला, "आधी आपण दोघं बाहेरुन अंदाज तर घेऊ मग बघू." ठरलं तर आज संध्याकाळीच शेवटची एस टी निघून गेली की वाड्याकडे कूच करायचं.
१३ डिसेंबर २००१…
जर गुगलवर ही तारीख टाईप केलीत तर त्या दिवशी घडलेली एक खूप महत्वाची घटना आठवेल तुम्हांला… हो, त्या दिवशी दिल्लीमधे आपल्या देशाच्या पार्लमेंटवर अतिरेक्यांनी हल्ला केला होता. तुम्ही सगळ्यांनी ही बातमी वाचली असेल. त्यानंतर काही दिवस मीडियामध्ये त्यावर खूप चर्चाही झाली. आणि नेहेमीप्रमाणे इतर नव्या ‘breaking news’च्या ओझ्याखाली ही बातमी दबून, लोकांच्या विस्मरणात गेली.
पण कितीतरी घरांमधे या एका घटनेचे पडसाद नंतर जवळजवळ एक दीड वर्षं ऐकू येत होते….आणि आमचं घर हे त्यातलंच एक होतं!
२०१६ मध्ये शास्ता डेझीच्या बिया आणून, त्याची २०-२१ रोपटी केली. त्यातली निम्मी माझ्या मोठ्या बहिणीच्या घरी Fremont ला लावली, तिथे भरपूर ऊन असल्यामुळे तिच्याकडे छान फुलतील अशी अपेक्षा होती, पण ३-४ महिन्यातच ती रोपं जळून गेली. आमच्या अंगणात मोठ्या झाडांची सावली पडते, पण मला ह्या डेझीजची खूप हौस म्हणून आमच्या अंगणात, सगळ्यात जास्त उन मिळणारा कोपरा शोधला आणि तिथे ६ रोपटी लावली. मग बागेतल्या इतर छोट्या छोट्या पूर्ण सूर्यप्रकाश मिळणाऱ्या कवडश्यात इतर रोपं डकवली. त्याला काहीही symmetry नव्हती. डेझी बर्कली मध्ये फक्त उन्हाळ्यातच उमलते, फार क्वचित कधी fall मध्ये.
थोडंसं कळू लागल्यावर सुमीतच्या मनात कैक विचारांचं काहूर उठत असे. आत्याबद्दल, त्या वाड्याबद्दल. एव्हढी श्रीमंत असलेली आपली आत्या पतीनिधनानंतर गावातील मंदीराच्या आवारात असलेल्या दोन खोल्यांच्या साध्या घरात भाडोत्री म्हणून का राहते? या वाड्यात कोणीही न जाण्यामागे काय कारण आहे? खरंच काही घडलंय की केवळ अंधश्रद्धा? तो आपल्या आई-बाबांना त्याबद्दल विचारीत असे. तो जसजसा मोठा होत गेला तसतशा त्याला आई-वडीलांनी अनेक गोष्टी सांगितल्या. त्यानुसार त्याच्या मनातील शंका दूर होत गेल्या. घटनांची एकसंध साखळी मनात सांधली गेली, केवळ एक कडी निसटत होती... ती म्हणजे 'देसाई वाडा'.... तो असा का मानवविरहीत राहिला?
माझ्या आजोळी कुपवाडला आमच्या घराच्या समोर पिराची विहीर .. त्याच्या थोडंसं पुढे गेलं की दर्गा अाहे.. त्याच्यासमोर ग्रामपंचायत चावडी जिथे दर्ग्याचा उरुस , मोहरमला देवांच्या भेटीगाठी व्हायच्या .. दर उरुसाला मलिदा करायची पद्धत आमच्या घरी कशी सुरु झाली ते माहीत नाही .. पण दरवेळी आजोबा उरुसाचं निमंत्रण द्यायचे नंतर शाळेच्या गोंधळात जाणं व्हायचं नाही म्हणुन मलिदाचा डब्बा पोचवायचे.. हा मलिदा किमान ४-५ दिवस टिकतो , मला आवडतो ह्या कारणाने कधीही घरी होतो. रेसिपी तशी सोपी अन पटकन होणारी आहे .. आज्जीने सगळी मापं चवीनुसार ..हवं तेवढं अशी सांगितली आहेत
मुलांची सुट्टी असली कि त्यांना व्यग्र कसे ठेवावे हा मोठा प्रश्न असतो. कॅम्प असला तरी परत अर्धा दिवस घरी असतोच.
कालचा विकेंड हा कॉर्नर पीस करून सत्कारणी लावला. माझा सहभाग दगड शोधून द्यायला मदत करणे एवढाच होता. आमच्याकडे एक फिश टँक होता , त्यात हे रंगीबेरंगी दगड होते. फिश टँक सध्या काढून टाकला होता. त्यातले दगड आणि वनस्पती वापरली.
खाली काच किंवा काय वापरावे असा विचार करत असताना मुलाला एक कल्पना सुचली. खेळण्याच्या बॉक्सवर एका बाजूला
जी पारदर्शक प्लॅस्टीक शीट असते ती त्याने काढून आणली. सगळे साहित्य जमल्यावर मग काय फक्त चिकटवा चिकटवी त्याने केली
खरतर या दोन गोष्टीयेत
एक तुझी ,एक माझी
किंवा अजुनही बऱ्याच गोष्टीयेत
प्रत्येकाची वेगळी स्वतंत्र गोष्ट
त्या एकमेकींना छेदतात
कधी क्रमशःचा जोड लावून घेतात
पण तरी त्या स्वतंत्र असतात नेहमीच
कधी तरी गोष्टींना स्वप्न पडतात
मग त्या स्वप्नात भेटतात एकमेकींना
हवी तशी बदलून घेतात स्वतःची गोष्ट
आता तू आपली गोष्ट लिहू म्हणतोस
या दोन वेगळ्या गोष्टी एकत्र शिवता येतील
तुझी माझी जोडून एक आपली गोष्ट,
सुबक गोधडी सारखी उबदार होईल
पण गोधडीची अट आहे ना एक
ती धडक्या कापडाची नाही शिवत
जीर्ण कापडाचे चांगले भाग जोडतात
कापड जितकं जूनं वापरलेलं
तितकी गोधडीला ऊब जास्त
पण काय हरकत होती त्यांनी सोहमला दोन तास सांभाळायला. तिची नुसती चिडचिड चालली होती. पॉपकॉर्न फुटावे तशी ती फुटत होती. सोहम च्या जागी निशा ताईंचा अर्णव असता तर त्यांनी दोन तास काय दोन महिने बघून घेतलं असतं. तुझ्या आईला मला कधीच मदत करायची नसते. ही काही आजची पहिली वेळ नाही. लग्न ठरल्यापासून बघते आहे मी. काहीही करताना निशा ताईंना माझ्यापेक्षा चांगलं घेतात त्या. मला काही करायचं झालं की त्या आजारी तरी असतात, किंवा उरकायचं म्हणून उरकतात.
१२ सप्टेंबर ते १८ सप्टेंबर भूतान चा प्लॅन ठरला आहे. तिकिटे बूक झाली आहेत.
तिथे काय पहावे, आणि कुठे रहावे हे अजूनी ठरते आहे.
काय विशेष मार्गदर्शन करू शकाल?
सप्टेंबर मध्ये तिथे वातावरण कसे असेल? थंडीचे कपडे बरोबर घ्यावेत का?
खायला काय स्पेशल? काय चुकवू नये?
काय करणे टाळावे?
एक कोटेशन मिळाले आहे ९२००० हजार (इनोव्हा/झायलो) साठी, बागडोगरा ते बागडोगरा यात हॉटेल वगैरे सगळं इन्क्लुडेड आहे. (ब्रेकफास्ट आणि डिनर) दुपारचे जेवण आम्हाला पहावे लागेल. ४ जणात वाटले तर ओके होईल.
मोडवलेली मेथी एक वाटी , दोन तास भिजवलेली तुरीची डाळ एक वाटी, तेल व नेहमीचं फोडणीचं साहित्य, आमसूल/चिंच , गूळ , गोडा मसाला तिखट मीठ, हळद, खवलेला नारळ , कढीलिंब, कोथिंबीर
कृती: खमंग कढीलिंब हिंगाची फोडणी करून त्यात मेथ्या व तुरीची डाळ पाच सात मि. परतून घ्या. त्यात हळद,तिखट व गोडा मसाला घालून परतून घेऊन तीन वाट्या पाणी घाला. उकळी आली की झाकण ठेवून शिजू द्या. डाळ शिजत आली की त्यात आमसूल, गूळ , ओला नारळ घाला. गरमागरम भात, भाकरी बरोबर खा.
वेळेवर बस पणजी डेपोतुन सुटली आणि रत्नागिरीच्या दिशेने धावू लागली. सुमीत खिडकीजवळच्या सीटवर निवांत बसला होता. सहा ते साडे सहा तासाच्या प्रवासात टाईमपास करायला त्याने बर्याच मूव्हीज अपलोड करुन ठेवल्या होत्या.लॅपटॉप ऑन करत असतांनाच त्याच्या डोक्यात विचारचक्र सुरु झाले. आज जवळजवळ पाच-सहा वर्षांनी तो आत्याकडे रत्नागिरीला चालला होता. वर्ष किती झरझर निघून गेली. कॉलेजात जायला लागल्यापासून त्याला रत्नागिरीत जायला जमलेच नव्हते. मात्र आई-वडीलांकडून आत्याची खबरबात मिळत होतीच.
हि रेसिपी कोकणातील पारंपरिक आणि सर्वांच्या आवडीची आहे. कोकणात नारळ मुबलक प्रमाणात असल्यामुळे सहज बनविणे शक्य होते. जर तुम्ही कोकणात भेट देत असाल तर तेथील पाहुणचारात तुम्हाला नक्कीच ह्या रेसिपीचा आस्वाद घ्यायला मिळेल.
ह्या रेसिपीमध्ये तांदूळ, गुळ आणि नारळाचा वापर केला असल्यामुळे हि रेसिपी खूप पौष्टिक आहे आणि लहान मुले सुद्धा नूडल्स समजून आवडीने खातात.
आपण ह्या रेसिपीत नाचणीचे पीठही तांदळाच्या पिठाएवजी वापरू शकतो.
मागच्या आठवड्यात सा बा सकाळी पोळ्या करत असताना लेक शेजारी बसून कणकेशी खेळत होती.
खेळता खेळता सहजच ती आजी, मी गंपी बाप्पा केला असं म्हणायला लागली.
आणि बघितले तर खरेच गणपती केलेला तिने.
अजून पर्यंत गणपती कसा करतात वगैरे काही पाहिलं नाहीये तिने.
तिचं स्वतःचंच ईमॅजिनेशन.
:) :)
माझी लेक अस्मि - वयवर्षं २.५
मागे माझ्या मैत्रिण ओळख मध्ये मैत्रिणींनी मला माझ्या ट्रेक्स बद्दल लिहायला सांगितलेलं. हल्ली तेवढे ट्रेक्स करणं होत नाही. त्यातून गेले दोन वर्ष शाळा चालू होती. पण आज बर्याचे दिवसांनी एका सोलो हाईकला जाऊन आले. त्याची चित्ररूपी झलक दाखवते इथे. आमच्या वायव्य अमेरिकेत ज्याला pacific northwest region म्हणतात, तिथला कुठलाही ट्रेक घेतला तरी हेच फोटो खपतील. सर्व ट्रेक्स सुंदर आणि असेच दिसतात :) त्यामुळे एक के फोटो देखो - सौ ट्रेक्स का आनंद ले लो! :ड
कुठल्याही सहलीबद्दल त्या त्या वेळी लिहिलं गेलं की त्यात जी उत्स्फूर्तता असते ती नंतर राहत नाही. स्पेन ट्रिप दरम्यान बऱ्याच गोष्टी तुकड्या तुकड्यात लिहून ठेवल्या होत्या पण त्यात एकसंधता नव्हती. पण आज सहज म्हणून स्पेन मधले फोटो बघताना काही गोष्टी आठवल्या आणि पुन्हा लिहायला घेतलं. आधीची दोघांची भटकंती आणि आता सृजन सोबत असताना फिरणे यात फार मोठा फरक आहे याचा अंदाज होता. पण तरीही तो ७ महिन्यांचा असताना आम्ही उत्साहाने इटलीला गेलो आणि ट्रिप चे ७ दिवस, जायची तयारी ७ दिवस आणि आल्यावर आराम आणि आवराआवर यात ७ दिवस असा सगळा हिशोब बघता, आता कुठेही मोठ्या ट्रिपला जायला नको असं ठरवून टाकलं.
आमच्या डेक्कन वरच्या घराच्या मागेच पांचाळेश्वराचे देउळ आहे. त्याच्या ही मागे एक शनी/ मारुतीचे देउळ आहे व एक प्रचंड उंच मोठा पिंपळ आहे होता. १९७९ च्या वरशात मी अगदी पहाटे उठून फिजिक्स केमि स्ट्री चा अभ्यास करत असे. तेव्हा पहाटे पहाटे सूर्योदय होताना पक्षी, खाली
वाहणारी नदी व सळसळ णारा पिंपळ सोबत असे.
मध्यंतरी एका भेटीत दिसले की प्रचंड बोर्ड बसवताना ते झाड तोडले गेले आहे. तेव्हा सुचलेली ही कविता आहे.