Location:
स्नेह पार्क च्या 1bhk flat.ची bedroom
Property:
जूनं godrejच लोखंडी कपाट... त्यावर उंच ठेवलेला National Panasonic चा टेप रेकॉर्डर... त्यात असलेली आशा भोसलची "नक्षत्रांचे देणे" casset ...
पात्र:
मी (साधारण 5व्या इयत्तेत) पियूष (3 वर्षाने लहान भाऊ) आणि बाबा
आई स्वयपाक घरात (पोळ्या लाटण्यात busy)
::::
रात्रीचे 8 वाजले असतात...
पियूष कपाटा समोर stool ठेवून उभा...
बाबा harmonium घेऊन सज्ज...
रेकॉर्ड वर गाणं सुरु करायला सांगतात....
Stool वर उभा राहुनही पियूषचा जेमतेम play button पर्यन्त हात पोचतो...
आणि गाणं सुरु होतं....
चांदण्यात फिरताना.............
अस काय होत तुझ्या माझ्यात?
कधी कोणता आव नाही
कधी ओढा ताण नाही
कसं अलगद जपलेलं
कातर हळवं नितळ स्वच्छ नातं.
इतक नकळत जपलेलं की
काय जपतोय हे ही न कळावं?
इतक घट्ट सामावलेलं
की तुझं दूर असणंही न जाणवावं!
आणि मग झालीच आपली भेट
तू होतासच माझ्यात
अन् मी ही तुझ्यात
न भेटता न बोलता सामावलेलं
अस्तीत्व आपलं एकमेकांत
ती आपली भेट
देऊन गेली भेट
तुझी मला नि माझी तुला!
***मोगऱ्याचा गजरा***
तिला मोगऱ्याचा गजरा खूप आवडायचा ...
केसात माळला नाही तरी गाडीत, पर्समध्ये कुठे ना कुठे गजरा दरवळतच असायचा कायम ...तिच्या अवती भोवती...
आज तर काय डोहाळ जेवण होत तिचं ...
वेणी लगडली होतीच मोगऱ्याने... पण तिला आवडतो मोगरा म्हणून पूर्ण वाडीच मोगऱ्याची मागवली होती... खास तिच्यासाठी!
आज्जी कौतुकाने म्हणाली...
"घे हो माळून मोगरा... पुन्हा लेकरु अंगावर पित राहील तोवर वासही घेता नाही येणार फुलांचा."
आज्जीचं आपलं काही तरीच... ती मनात पुटपूटली...
"असं काही नसतं ग आज्जी" , म्हणायचं होतं तिला, पण हातात मोगरा गोवता-गोवता विसरलीच ती... ...
शाळेत भारताचा इतिहास शिकलो पण उत्तर पूर्व राज्यांचा इतिहास, तिथले राजे ह्याबद्दल शिकल्याचं काही आठवत नाही. आसामच्या इतिहासाबद्दलची माहिती साधारण इ.स. चवथ्या शतकानंतरची उपलब्ध आहे. आसाममध्येही भारतातील इतर राज्याप्रमाणे प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष राज्यकर्त्या व योध्या अनेक स्त्रिया होऊन गेल्या पण त्यांच्याबद्दल फारशी माहिती आढळत नाही. अश्याच एका अपघाताने, बदलेच्या भावनेने बनलेल्या लढवैय्या स्त्रीची कहाणी.
नवरात्र चालू आहे आणि लवकरच दिवाळी सुद्धा येईल. खरेदी चालू झाली असेल ना? साड्यांवर मॅचिंग दागिने नकोत का मग? बघा बरं आवडताहेत का? कोणाला हवे असतील तर सांगा. वेगळे कलर सुद्धा मिळतील. आत्ता जे तयार आहेत ते इथे अपलोड केलेत. जसजसे बनवेन तसे इथे अपडेट करेन.
फेसबुकवरील एका मैत्रीणीने विमान उतरताना मुंबई कशी निळी दिसते असा एक फोटो टाकला होता. ही निळाई होती टर्पोलिनच्या शीट्सने आच्छादलेल्या झोपडपट्टीची!
माझा रोजचा जा-ये करण्याचा नवा बदललेला रस्ता पहिल्या दिवशी कुतूहलाने नीट बघून घेतला. दुसर्या दिवसापासून तिकडे नजर वळेनाशी झाली, कारण तिथे इतकी घाण आहे आणि त्या घाणीतच माणसांची घरं आहेत, अशीच आच्छादलेली, तुटक्या दारांची, खिडक्या असलेली- नसलेली. आपल्या एसी गाडीतून फिरताना नजर बंद करता येऊ शकते, पण वासाचं काय? एअर-फ्रेशनर किती मारणार? आणि त्याला मागे सारून नाकात घुसणारी घाण कशी टाळणार?
अलिकडेच उत्खनन पुन्हा एकदा वाचलं, तेव्हा जाणवलेल्या काही गोष्टी लिहिते. अजून कोणाला या पुस्तकाबद्दल काही प्रतिसादात लिहायचे असल्यास लिहा, मग आपण ते हेडरमध्ये अपडेट करू.
सुरुवात पुस्तकाच्या माहितीपासून करते.
उत्खनन - गौरी देशपांडे
किंमत- रु. ७०/-
११४ पाने, मौज प्रकाशन
केंद्र वर्गात मिनु बायदेव आसामीत एक गाणं गाऊ लागली अन अंगावर सरकन काटा आला .... आसामी भाषेतलं मला ओ की ठो कळत नाही, पण ज्या आर्ततेने ती म्हणत होती ......ते थेट मनाला भिडलं होतं.... गाणं संपल्यावर मोडक्या तोडक्या हिंदीत तिने गाण्याचा भावार्थ सांगितला..... त्यातला मला किती कळला? पण एवढचं लक्षात आलं की प्रत्येक अखमीया स्त्रीच्या मनात जिच्याविषयी हे गाणं आहे तिच्याबद्दल - 'जयमती'बद्दल, अपार माया व श्रध्दा आहे. तेव्हापासून माझ्याही मनात कुठेतरी 'जयमती' रुतुन बसली व ती स्वस्थ बसू देईना. धेमाजीतली पुस्तक-दुकाने, वाचनालय शोधले, पण कुठे काही साहित्य मिळेना. मग गुवाहाटीला गेले असताना श्री.
हां तर जायचं बरंच आधी ठरलं होतं हे तर माहिती आहेच तुम्हाला. राजेश हीरल बरोबर मी मागच्या वर्षी हिमाचल ट्रिप केलेली. आणि हीरलबरोबर गोवा वुमेन्स ड्राईवपण. त्यांच्या मुलीला स्पेनमधल्या एका युनिवर्सिटीत अॅडमिशन मिळाली हा स्पेनचा ट्रिगर. तिला तिकडं सेटल करून पुढं अँडाल्युशियाची ट्रिप असा प्लॅन होता. आम्ही तिकिटं बुक केली मुंबई-मद्रिद रिटर्न. विजा वगैरे उरकलं. मग दोन भेटी, अनेक कॉल्स आणि असंख्य वॉटसॅप मेसेजेस मधून गावं आणि तारखा ठरल्या. अयरबीएनबी अपार्टमेंटस बुक झाले. मीनवाईल, इतर मित्रमैत्रिणींशी बोलून माझं हे ठरलं की बार्सेलोनाशिवाय स्पेन अपूर्ण आहे.
वयच काय होतं तिचं! खेळण्या-बागडण्याचे दिवस होते तिचे! पण थोरामोठ्यांनी तोंडात बोट घालावं, असं तिने अभूतपूर्व साहस अजाणत्या वयात करुन दाखवलंय, व आज ती कित्येकांची प्रेरणास्थान बनली आहे. तिच्या धाडसाचं वर्णन भारताच्या स्वातंत्र्य लढ्याच्या इतिहासात सुवर्णाक्षरांनी कोरलं गेलंय.
तू बोलत होतीस भडाभडा, मनातली सगळी भडास उतरवत होतीस
होता तो आरसा तुझ्या मनाचा
तुझ्या बोलण्यातून मला दिसणारा...
तुझे मन भयचकित कधी स्वत:च्या वागण्याने
तर कधी उद्विग्न इतरांच्या प्रतिसादाने
किती महत्त्व असते ना या साऱ्याला
मी बोलले - ते वागले
ते बोलले - मी वागले
मनभर पसरत राहतात
बोलण्या-वागण्याचे साद-पडसादही
निसटून पुढे जात असतो वेळ
आपले जगणेही....
किती जागा द्यायची अशा क्षणांना
आपल्या इवल्याशा मेंदूत अन देहकुडीत?
क्षण तर संपलेला अन आपण त्यात अडकलेले
कशासाठी?
इतकं का आपलं आयुष्य कवडीमोल आहे
की ते टाकायचं संपवून
अशा बेचैन करणाऱ्या निरर्थक क्षणांमध्ये?
पहिल्याच भेटीत हा लेख इथे का द्यावासा वाटला? ह्यात उल्लेखलेली पुस्तके आता तशी जुनी झाली आहेत असे म्हणायला हरकत नाही. इथल्या बर्याचशा मैत्रीणींची ती वाचूनही झाली असतील. तसेच, सोशल साईट्सवर अनेक मैत्रिणी भेटल्या ज्या निव्वळ स्त्री म्हणून नाही तर माणूस म्हणून मोकळेपणे लिहितात, वावरतात. स्त्री असण्याचा अडसर मानत नाहीत. तरीपण, आज स्त्रियांचा वावर अनुभवताना प्रकर्षाने जाणवते की स्त्रीला मोकळे होण्यासाठी आवश्यक असणारे मानसिक स्वातंत्र्य ज्यांच्याकडून मिळाले त्यांच्याविषयी पुन्हा-पुन्हा वाचले गेले पाहिजे. आणि म्हणूनच हा लेख इथे देत आहे......
इथं एकूण शिवणाबद्दल हल्ली बरंच बोललं जातंय. घरात मशीन असणं ही संधी, सोय आणि चैन सगळं आहे. दुरूस्त्यांपासून, रिसायकलिंग ते नवीन क्रिएटिव गोष्टी सगळं लिहीता यावं म्हणून हा धागा.
बऱ्यापैकी मोठं काम असेल. स्पेशल असेल किंवा इमोशनल व्याल्यू जास्त असेल तर नवा धागा काढा. जनरल छोट्या प्रोजेक्टसना प्रोजेक्ट करायला हा वापरू.
डिस्कस करू, चुका दुरूस्त करू, फिनेस कशी आणायची ते बोलू. टीपा देऊ.
जसं की आज मी 10 मिनीटात एका स्टोलचा स्कर्ट करून टाकला. त्या स्टोलचा वापर कमी आणि फॉल आवडेलसा नव्हता. पण रंग आणि प्रिंट आवडतं होतं. सो हा प्रयत्न.
मी श्रीलंकेला जाणार हे डिक्लेअर केल्यानंतर बर्याच जणांनी का? हा प्रश्ण केला. त्यात काहीजणांच्या मते एवढे देश बघायचे राहिलेयत त्यात श्रीलंकाच का आत्ता? वगैरे प्रकारची कुतुहले होती. पण मी ठरवलं होतं मला श्रीलंकेला जायचय. त्याची कारणे कधीतरी डिस्कवरी वर पाहिलेला तो सर्वत्र असलेला हिरवा पाचूचा रंग, रत्नांच्या खाणीची वर्णने आणि मागच्या पाच -सहा वर्षांपासून बॉस कडून सतत ऐकलेली श्रीलंकेची स्तुती ही होती. (बॉस कोलंबोमध्ये एका मोठ्या हॉस्पिटलचे सीईओ होते).
सो फायनली पंधरा ऑगस्ट आणि रक्षाबंधनची सुट्टी येत आहे हे पाहून मी पटकन टिकीटे बुक करुन टाकली पुढचा काहीच विचार न करता...
हॉस्टेलमधली भित्तीचित्रे बघून एकदम मस्त वाटले. हॉस्टेलच्या गच्चीत ब्रेकफास्ट करायला गेले. ब्रेकफास्टला घरगुती बनवलेले स्ट्रींग हॉपर्स, डाळ आणि पोल होते. ऑस्सम होते ते. ब्रेक्फास्ट करता करता हॉस्टेल मॅनेजर सॅमबरोबर गप्पा चालू झाल्या. गप्पा दरम्यान शेजारीच बसलेल्या मुलाने आम्ही ऑस्ट्रेलिया वर्सेस श्रीलंका क्रिकेट मॅच पहायला चाललो आहे. तू येतेस का विचारले. मला त्यावेळेस झोपेशिवाय काही सुचत नव्हते आणि क्रिकेट हा माझ्या अज्जिबात आवडीचा विषय नसल्याने त्याला पास म्हणून सांगितले.
आळशीपणात आमचा नंबर फार वरती लागतो. तहान लागल्याखेरीज विहीर खोदायची नाही हे तत्व! पूर्वी तर आमच्या राजा-राणीच्या संसारवेलीवर फुलं का काहीसं फुलायच्या आधी, शनिवार-रविवार सकाळी उठलो की आम्ही टि.व्ही. समोर सोफ्यावर तंगडया पसरून जे बसून रहायचो की बस्स! भूक लागली, काहीतरी नाश्ता बनवूया असा उच्चार दोघांपैकी जो पहिले करेल त्याने उठून मुकाट नाश्ता बनवायचा हा एक अलिखित नियम होता. त्यामुळे व्हायचं एवढंच की ११-११.३० वाजेपर्यंत दोघंही कुळकुळत पोटातले कावळे घेऊन बसून रहायचो पण उठून करावं लागेल या भीतीने ते ओठावर आणण होईल तेवढ टाळायचं!
हा आधी माबो अन मिपा वर लिहिलाय. अगदी मनापासून वाईट वाटल होतं तेव्हा जाता न आल्याच! पण यंदा जाणारे! सध्या हा वाचा मी परत आल्यावर यंदाच्या गणपतीची दैनंदिनी लिहिते! :)
काल गप्पांच्या पानावर सहज कोकणातल्या गणेशोत्सवाचा विषय निघाला , आणि मी एक सैर करून आले मनातल्या मनातच. ह्या वेळी घरच्या गणपतीला कोकणात हजेरी लावता येणार नाहीये ह्याचा सल होताच मनात , तो ह्या सफरीनी जरा हलका झाला.
डोहाळेजवणात मिळालेला सुंदर ब्रोकेड चा ब्लाऊज पीस होता.ब्लाऊज शिवायचे नव्हते.
गोल्डन श्रग शिवायला टाकायला गेले तर टेलर ने ९०० शिलाई सांगितली. त्याला मनात 'गेलास ढगात' म्हटले आणि २५ रु. चे अस्तर आणून घरी शिवायला घेतला.माझे आणि शिवणाचे विशेष सख्य नाही उसवलेले शिवण्याशिवाय.आणि फॅशन मेकर मशिन साबांचे असल्याने जपून वापरावे लागते तटकन सुई किंवा बॉबिन चा दोरा तुटला तर मला दोन्ही बदलता येत नाही. :)
या सगळ्यातून मनाच्या डोळ्याने बघत आणि कोणतीही मापे न घेता शरीराला गुंडाळून अंदाज घेत शिवलेला श्रग.
रायगडनं तिच्या भाच्यांना विचारलं की अमेरिकेहून काय पाठवू? झालं! लारादेवींनी एक मोठ्ठी लिस्ट करून तिला पाठवली. लिस्ट म्हणजे केवळ क्राफ्टच्या सामानाची. भेट मिळाल्यावर जाम खुष झाली ती कारण ती केव्हाचा शोधत असलेला रोज गोल्ड स्प्रे होता.
तोच स्प्रे वापरून तिनं हा नेहमीचा रायटिंग बोर्ड एका इन्स्पिरेशन बोर्डमधे रुपांतरीत करून तिच्या अभ्यासाच्या खोलीत लटकवला आहे. एका साध्या पॅडला रोझ गोल्ड रंगाच्या स्प्रेनं स्प्रे पेंटिंग करून घेतलं.
श्रीलंकेच्या विमानतळावर विमान पहाटे ४ वाजता उतरले आणि इमिग्रेशन वगैरे सोपस्कर पार पडून मी विमानतळाबाहेर आले. त्याआधी डेटा असलेले एक सिमकार्ड घेतले आणि I was immediately connected to the world again. ही कनेक्टिविटी हवी की नको यावर मी विचार केला होता. पण आईबाबांना उगाच चिंता नको म्हणून घेऊन टाकले. हॉटेल्स मध्ये शक्य तेवढे रहायचे नाही, हॉस्टेल्स शोधायची असा विचार केला होता. त्यामुळे वायफाय प्रत्येक ठीकाणी उपलब्ध असेलच की नाही याची खात्री नव्हती. माझी पुढाची सगळी बुकींग्ज व्हायची होती. त्यामुळे एकदाचा तो डेटा प्लान घेतला आणि कित्ती खर्च झाला असे एकदम वाटले.
( एक साधी, सरळ आठवण. ना काही सांगायचय, ना काही सुचवायचय. फक्त त्या दिवसाची आठवण. बस )
"आणि तो ही दिवस आठवतो का गिरिधारी ?"
तू म्हणालीस....
अन मला लख्खकन आठवला तो दिवस
धुम पाऊस पडत होता. कितीतरी दिवस आकाश कोसळतच राहिलेले. सारी सुष्टी नुसती चिंब भिजत, काकडलेली. गाई गुरं गोठ्यातच थरथरत होती. मुलं भिजून भिजून कंटाळली होती. गवळणी दुधाच्या कळशा घेउन कशाबशी मथुरेला जात होत्या. गोपी सारे घरात बसून बसून कंटाळून गेले होते.
आता तर माझी बासरीही मऊ पडली, सूर हवे तसे येईचनात. अन तूही भेटली नव्हतीस कितीतरी दिवस, कशी बरं सुरेल वाजावी ती तरी...