पुस्तक परिचय : काबूलनामा लेखक श्री.फिरोज रानडे

पुस्तक परिचय : काबूलनामा लेखक श्री.फिरोज रानडे

मराठी माणसाची साधारण प्रवृत्ती ही आपल्या पंचक्रोशीत रमण्याची. पण दोन पिढ्यांमागे भाकरीच्या शोधात मूळ गाव सोडून शहराकडे धाव घेणे, हे अपरिहार्य झाले. तरीही बहुधा परीघ मुंबई-पुण्यापर्यंतच राहिला. त्या काळात श्री. फिरोज म्हणजेच पंढरीनाथ रानडे दिल्ली, कलकत्ता, शिलॉंग अश्या सुदूर ठिकाणी कामानिमित्त्य राहिले. तिथल्या अनुभवांनी त्यांचे विश्व विस्तारले गेले. त्यांच्या पत्नी प्रतिभा रानडे ह्यांनी व स्वतः रानडे ह्यांनी त्या अनुभवांवर लेखन केले. श्री. रानडे ह्यांच्या ‘काबूलनामा’ ह्या पुस्तकाविषयी माझे चार शब्द....

श्रीमंत

वाईचा कृष्णाघाट
त्रिपुरी पौर्णिमेची रात
तू आणि मी आणि
कृष्णेच्या गाभ्यातल्या
किती साऱ्या आभा ...

मिणमिणणाऱ्या पणत्या,
आकाशातल्या तारका,
अन कृष्णे मधे उतरलेले
त्यांचे मंद मंद
प्रतिबिंब...

तुुझ्या-माझ्या डोळ्यामधी
तेवणाऱ्या ज्योती
मनातला जादुभरा
कसा आसमंत
लख लख श्रीमंत!

कविता: 

भेट

लग्नात खूप भेटवस्तू मिळतात... काही संसाराला उपयोगी... काही सजावटी साठी आणि बऱ्याचश्या नटण्या मुरडण्या साठी ....
पण काही भेटी इतक्या अमूल्य असतात की त्या तुम्हाला आयुष्यभर सोबत करतात.... इतक्या अमूल्य असतात की तुमची हरवलेली ओळख समोर आणून ठेवतात....
माझ्या लग्नात बाबांनी ठरवल होत काही देणी घेणी नाही करायची. आहेर घ्यायचा नाही . फक्त एकच अपवाद ठेवला.... स्वत:हून...
"मिलींद दादा कडून त्याच सगळं शास्त्रीय / उपशास्त्रीय संगीताच collection घ्यायच ! "

Keywords: 

ओढ!

मूक्त गाउन
जगा भांडून
जेंव्हा येईन मी घरी
थोडी त्रासून
दे मीठिचा उबारा
दोन्ही हात पसरुन...
लाज सोडून
भिती तोडून
जेव्हा लागेल ही ओढ
वाट पाहूनं
घे ओढून तू मला
ओठी ओठ मिसळून...
तुझे तापलेले श्वास
मला पूर्णत्वाचा ध्यास
गेले देह सुगंधून
जाऊ काळाच्या पल्ल्याड
सारी माया ओलांडून!

........
कविन ची मौन
आणि अवल ची अबोलीचे वन ला
माझा झब्बू!!!

शिकवे...

न जाने कितने शिकवे दबें दील में
जो होंठों तक आ न सके ....
अफ़सोस इस बात का नहीं उन्होंने दर्द दियॆ
उफ्फ! ....
हाले दील उन्हें पताभी न चले...

मौन

नि:शब्द सांजशा वेळी
तनू छेडीता धून
मौनाशी बोलते माझ्या
तुझे बोलके मौन

अस्पर्श मनीचा डोह
उठता झंकारून
तरंगातूनी त्यांच्या
हि तान घेतसे मौन

सुरावटींचा साज
लेवून गातसे मौन
निश्वासाचे अर्थ बघ
कसे सांगते मौन

अक्षय गाणे अपुले
हि अद्वैताची खुण
बोलक्या तुझ्या मौनाचे
कसे फेडू मी ऋण?

अवल आणि प्राची तुम्हा दोघींना हा माझा झब्बू. जुनीच आहे पण तुमचे सांग ना, बोल ना आणि अबोलीच वन वरुन आठवली

पुरेसं

पायवाट नेहमीचीच
फक्त पाऊस
तो, वेगळा होता...

तू थोडा पुढे, मी मागे
अन मधेच एक
छोटासा ओहोळ...

मागे वळून,समजून
तू नुसता हात
पुढे केलास...

बस, तुझं नुसतं
तिथे असणंही
पुरेसं होतं

सगळं...
अगदी सगळं
पार करायला!

कविता: 

चांदण्यात फिरताना

Location:
स्नेह पार्क च्या 1bhk flat.ची bedroom
Property:
जूनं godrejच लोखंडी कपाट... त्यावर उंच ठेवलेला National Panasonic चा टेप रेकॉर्डर... त्यात असलेली आशा भोसलची "नक्षत्रांचे देणे" casset ...
पात्र:
मी (साधारण 5व्या इयत्तेत) पियूष (3 वर्षाने लहान भाऊ) आणि बाबा
आई स्वयपाक घरात (पोळ्या लाटण्यात busy)
::::
रात्रीचे 8 वाजले असतात...
पियूष कपाटा समोर stool ठेवून उभा...
बाबा harmonium घेऊन सज्ज...
रेकॉर्ड वर गाणं सुरु करायला सांगतात....
Stool वर उभा राहुनही पियूषचा जेमतेम play button पर्यन्त हात पोचतो...
आणि गाणं सुरु होतं....
चांदण्यात फिरताना.............

Keywords: 

अबोलीचं वन

कैद करतोस माझे शब्द
तुझ्या स्पर्शाच्या वळणांनी
नि फुलवतोस अबोलीचं वन!

माझ्या जवळचे सारे
स्पर्शमणि काबिज करून,
हवे तसे झुलवून;
माझ्या बंद पाकळ्या
पुरेपूर सुगंधित करून,
कठिण करून टाकतोस
सारं काही...

काठावर उभं राहणं,
... झोकून देणं,
वा वाहून जाणं ही...!

कविता: 

बोल ना!

बोल ना रे बोल ना काही

उन्हाची तिरीप किंवा धुक्याची दुलई
सडा सांडली बकुळी किंवा शुभ्र जाई जुई
बोल ना रे बोल ना काही

सुचलेले काही किंवा अव्यक्तसे काही
रोजच्याच गोष्टी किंवा नवी नवलाई!
बोल ना रे बोल ना काही!

मनीचे चांदणे किंवा नभाची निळाई
तुझे माझे क्षण किंवा जुनीशी अंगाई
बोल ना रे बोल ना काही

Keywords: 

कविता: 

सांग ना...

( प्राची रेगेची ही कविता वाचून झब्बू द्यावासा वाटला. म्हणून ही कविता, १९८८मधे झालेली, त्या वयानुरुप बाळबोधच आहे Heehee पण घ्या चालवून)

तुझ्या डोळ्यातली स्वप्नं
मलाही दिसावीत...
चांदण्यांनी तुझाही हात
पोळला जावा
असं का व्हावं
आपल्या भेटीत?

तुझ्या गाडीचा ते
धुंद वेग
माझ्या केसातला तो
गंधीत मरवा
नागमोडी रस्त्याची
मायावी वळणे
घनदाड झाडांची
वेडी माया... सांग ना...

तनमनातून आलेले
तुझे शब्द
भावनांनी ओथंबलेले
माझे सूर
अस्वस्थ करणारी
तुझी नजर
"आवर ना" म्हणणारी
माझी वीज...सांग ना...

वाळूवर उमटणारी
भरीव गाज

कविता: 

भेट

अस काय होत तुझ्या माझ्यात?
कधी कोणता आव नाही
कधी ओढा ताण नाही
कसं अलगद जपलेलं
कातर हळवं नितळ स्वच्छ नातं.
इतक नकळत जपलेलं की
काय जपतोय हे ही न कळावं?
इतक घट्ट सामावलेलं
की तुझं दूर असणंही न जाणवावं!
आणि मग झालीच आपली भेट
तू होतासच माझ्यात
अन् मी ही तुझ्यात
न भेटता न बोलता सामावलेलं
अस्तीत्व आपलं एकमेकांत
ती आपली भेट
देऊन गेली भेट
तुझी मला नि माझी तुला!

कविता: 

मोगऱ्याचा गजरा

***मोगऱ्याचा गजरा***
तिला मोगऱ्याचा गजरा खूप आवडायचा ...
केसात माळला नाही तरी गाडीत, पर्समध्ये कुठे ना कुठे गजरा दरवळतच असायचा कायम ...तिच्या अवती भोवती...
आज तर काय डोहाळ जेवण होत तिचं ...
वेणी लगडली होतीच मोगऱ्याने... पण तिला आवडतो मोगरा म्हणून पूर्ण वाडीच मोगऱ्याची मागवली होती... खास तिच्यासाठी!
आज्जी कौतुकाने म्हणाली...
"घे हो माळून मोगरा... पुन्हा लेकरु अंगावर पित राहील तोवर वासही घेता नाही येणार फुलांचा."
आज्जीचं आपलं काही तरीच... ती मनात पुटपूटली...
"असं काही नसतं ग आज्जी" , म्हणायचं होतं तिला, पण हातात मोगरा गोवता-गोवता विसरलीच ती... ...

Keywords: 

लेख: 

माझे भरतकाम, विणकाम इत्यादी.

कुडत्यावर केलेले भरतकाम

क्रोशे डॉयलीज् आणि त्यांची बास्केट

Keywords: 

कलाकृती: 

आसाममधील वीरांगना - मूला गाभरु

मूला गाभरु

शाळेत भारताचा इतिहास शिकलो पण उत्तर पूर्व राज्यांचा इतिहास, तिथले राजे ह्याबद्दल शिकल्याचं काही आठवत नाही. आसामच्या इतिहासाबद्दलची माहिती साधारण इ.स. चवथ्या शतकानंतरची उपलब्ध आहे. आसाममध्येही भारतातील इतर राज्याप्रमाणे प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष राज्यकर्त्या व योध्या अनेक स्त्रिया होऊन गेल्या पण त्यांच्याबद्दल फारशी माहिती आढळत नाही. अश्याच एका अपघाताने, बदलेच्या भावनेने बनलेल्या लढवैय्या स्त्रीची कहाणी.

Keywords: 

लेख: 

दागिने - स्वनिर्मित - मिनू

नवरात्र चालू आहे आणि लवकरच दिवाळी सुद्धा येईल. खरेदी चालू झाली असेल ना? साड्यांवर मॅचिंग दागिने नकोत का मग? बघा बरं आवडताहेत का? कोणाला हवे असतील तर सांगा. वेगळे कलर सुद्धा मिळतील. आत्ता जे तयार आहेत ते इथे अपलोड केलेत. जसजसे बनवेन तसे इथे अपडेट करेन.

Keywords: 

कलाकृती: 

ImageUpload: 

आत्मचरित्रांत न सापडणार्‍या रिअल लाईफ-स्टोरीज.... सोशल डायरी - सई तांबे

फेसबुकवरील एका मैत्रीणीने विमान उतरताना मुंबई कशी निळी दिसते असा एक फोटो टाकला होता. ही निळाई होती टर्पोलिनच्या शीट्सने आच्छादलेल्या झोपडपट्टीची!

माझा रोजचा जा-ये करण्याचा नवा बदललेला रस्ता पहिल्या दिवशी कुतूहलाने नीट बघून घेतला. दुसर्‍या दिवसापासून तिकडे नजर वळेनाशी झाली, कारण तिथे इतकी घाण आहे आणि त्या घाणीतच माणसांची घरं आहेत, अशीच आच्छादलेली, तुटक्या दारांची, खिडक्या असलेली- नसलेली. आपल्या एसी गाडीतून फिरताना नजर बंद करता येऊ शकते, पण वासाचं काय? एअर-फ्रेशनर किती मारणार? आणि त्याला मागे सारून नाकात घुसणारी घाण कशी टाळणार?

उत्खनन - गौरी देशपांडे

अलिकडेच उत्खनन पुन्हा एकदा वाचलं, तेव्हा जाणवलेल्या काही गोष्टी लिहिते. अजून कोणाला या पुस्तकाबद्दल काही प्रतिसादात लिहायचे असल्यास लिहा, मग आपण ते हेडरमध्ये अपडेट करू.

सुरुवात पुस्तकाच्या माहितीपासून करते.
उत्खनन - गौरी देशपांडे
किंमत- रु. ७०/-
११४ पाने, मौज प्रकाशन

आसाममधील वीरांगना : सती जयमती

केंद्र वर्गात मिनु बायदेव आसामीत एक गाणं गाऊ लागली अन अंगावर सरकन काटा आला .... आसामी भाषेतलं मला ओ की ठो कळत नाही, पण ज्या आर्ततेने ती म्हणत होती ......ते थेट मनाला भिडलं होतं.... गाणं संपल्यावर मोडक्या तोडक्या हिंदीत तिने गाण्याचा भावार्थ सांगितला..... त्यातला मला किती कळला? पण एवढचं लक्षात आलं की प्रत्येक अखमीया स्त्रीच्या मनात जिच्याविषयी हे गाणं आहे तिच्याबद्दल - 'जयमती'बद्दल, अपार माया व श्रध्दा आहे. तेव्हापासून माझ्याही मनात कुठेतरी 'जयमती' रुतुन बसली व ती स्वस्थ बसू देईना. धेमाजीतली पुस्तक-दुकाने, वाचनालय शोधले, पण कुठे काही साहित्य मिळेना. मग गुवाहाटीला गेले असताना श्री.

Keywords: 

लेख: 

स्पेंटिंग्ज- १

हां तर जायचं बरंच आधी ठरलं होतं हे तर माहिती आहेच तुम्हाला. राजेश हीरल बरोबर मी मागच्या वर्षी हिमाचल ट्रिप केलेली. आणि हीरलबरोबर गोवा वुमेन्स ड्राईवपण. त्यांच्या मुलीला स्पेनमधल्या एका युनिवर्सिटीत अ‍ॅडमिशन मिळाली हा स्पेनचा ट्रिगर. तिला तिकडं सेटल करून पुढं अँडाल्युशियाची ट्रिप असा प्लॅन होता. आम्ही तिकिटं बुक केली मुंबई-मद्रिद रिटर्न. विजा वगैरे उरकलं. मग दोन भेटी, अनेक कॉल्स आणि असंख्य वॉटसॅप मेसेजेस मधून गावं आणि तारखा ठरल्या. अयरबीएनबी अपार्टमेंटस बुक झाले. मीनवाईल, इतर मित्रमैत्रिणींशी बोलून माझं हे ठरलं की बार्सेलोनाशिवाय स्पेन अपूर्ण आहे.

आसाममधील वीरांगना: कनकलता

वयच काय होतं तिचं! खेळण्या-बागडण्याचे दिवस होते तिचे! पण थोरामोठ्यांनी तोंडात बोट घालावं, असं तिने अभूतपूर्व साहस अजाणत्या वयात करुन दाखवलंय, व आज ती कित्येकांची प्रेरणास्थान बनली आहे. तिच्या धाडसाचं वर्णन भारताच्या स्वातंत्र्य लढ्याच्या इतिहासात सुवर्णाक्षरांनी कोरलं गेलंय.

Keywords: 

लेख: 

अश्रू--

अश्रू--

तू बोलत होतीस भडाभडा, मनातली सगळी भडास उतरवत होतीस
होता तो आरसा तुझ्या मनाचा
तुझ्या बोलण्यातून मला दिसणारा...
तुझे मन भयचकित कधी स्वत:च्या वागण्याने
तर कधी उद्विग्न इतरांच्या प्रतिसादाने
किती महत्त्व असते ना या साऱ्याला
मी बोलले - ते वागले
ते बोलले - मी वागले
मनभर पसरत राहतात
बोलण्या-वागण्याचे साद-पडसादही
निसटून पुढे जात असतो वेळ
आपले जगणेही....
किती जागा द्यायची अशा क्षणांना
आपल्या इवल्याशा मेंदूत अन देहकुडीत?
क्षण तर संपलेला अन आपण त्यात अडकलेले
कशासाठी?
इतकं का आपलं आयुष्य कवडीमोल आहे
की ते टाकायचं संपवून
अशा बेचैन करणाऱ्या निरर्थक क्षणांमध्ये?

‘टाईमपास’ आणि ‘महर्षी ते गौरी’ ---

पहिल्याच भेटीत हा लेख इथे का द्यावासा वाटला? ह्यात उल्लेखलेली पुस्तके आता तशी जुनी झाली आहेत असे म्हणायला हरकत नाही. इथल्या बर्‍याचशा मैत्रीणींची ती वाचूनही झाली असतील. तसेच, सोशल साईट्सवर अनेक मैत्रिणी भेटल्या ज्या निव्वळ स्त्री म्हणून नाही तर माणूस म्हणून मोकळेपणे लिहितात, वावरतात. स्त्री असण्याचा अडसर मानत नाहीत. तरीपण, आज स्त्रियांचा वावर अनुभवताना प्रकर्षाने जाणवते की स्त्रीला मोकळे होण्यासाठी आवश्यक असणारे मानसिक स्वातंत्र्य ज्यांच्याकडून मिळाले त्यांच्याविषयी पुन्हा-पुन्हा वाचले गेले पाहिजे. आणि म्हणूनच हा लेख इथे देत आहे......

मोर हवा तर

मोर हवा तर..............

मोर हवा तर, स्वतःच मोर झालं पाहिजे ना!

सत्य, शिव, सुंदराला

करताना आवाहन

स्वतःच कणखर व्हावे;

असत्याला, असत्य म्हणण्याइतके

अ-शिवाला संपवुन टाकणे पेलण्याइतके;

असुंदराची भलावण पाहताना

त्यांचा सल बाळगण्याइतके;

आपल्यातल्या शिवाला
होवुदे प्रकट

मर्ढेकरांच्या मुरारीकडे

मागण्या अनंत,

पण खरचं,

भंगु दे काठिण्य माझे

आम्ल मनीचे जावु दे

विवेकाच्या जिवंत झर्‍यात

मालिन्य सारे वाहुन जा वु दे

Keywords: 

शिवणाचे सोपे उद्योग

इथं एकूण शिवणाबद्दल हल्ली बरंच बोललं जातंय. घरात मशीन असणं ही संधी, सोय आणि चैन सगळं आहे. दुरूस्त्यांपासून, रिसायकलिंग ते नवीन क्रिएटिव गोष्टी सगळं लिहीता यावं म्हणून हा धागा.
बऱ्यापैकी मोठं काम असेल. स्पेशल असेल किंवा इमोशनल व्याल्यू जास्त असेल तर नवा धागा काढा. जनरल छोट्या प्रोजेक्टसना प्रोजेक्ट करायला हा वापरू.
डिस्कस करू, चुका दुरूस्त करू, फिनेस कशी आणायची ते बोलू. टीपा देऊ.
जसं की आज मी 10 मिनीटात एका स्टोलचा स्कर्ट करून टाकला. त्या स्टोलचा वापर कमी आणि फॉल आवडेलसा नव्हता. पण रंग आणि प्रिंट आवडतं होतं. सो हा प्रयत्न.

Keywords: 

पाने

Subscribe to मैत्रीण RSS