पृथ्वीचे अंतरंग : २. पृथ्वीची उत्क्रांती - अ

पृथ्वीच्या जन्माची कहाणी आपण मागच्या लेखात पाहिली. तो काळ होता साधारण ४.५ अब्ज वर्षांपूर्वीचा! द्रव-घन पदार्थांच्या मिश्रणाने तयार झालेला, अतितप्त, सुनिश्चित रचना नसलेला एक ग्रह ते आजची स्तरांची रचना असलेली, जैवविविधतेने नटलेली ‘आपली’ पृथ्वी हे बदल काही अचानक घडले नाहीत. त्यामागे निश्चितच बरीच गुंतागुंतीची कारणं आहेत. वेगवेगळ्या भौतिक, रासायनिक, जैविक घटकांचे परस्परसंबंध आल्यामुळे घडत गेलेल्या रासायनिक क्रिया आहेत. हे सगळं थेट भूभौतिकशास्त्राशी निगडित नसलं तरी ‘पृथ्वीच्या उत्क्रांतीची’ ही संपूर्ण प्रक्रिया समजून घेणं गरजेचं आहे.

Keywords: 

जुन्या आठवणींना उजाळा - चंद्रभागेत पाणी सोडलय, बरं!

माबोवरचे माझे काही जुने ललित इकडे आणते आहे. हे त्यातले एक.

घरासमोरचा रस्ता ओलांडला की भलंमोठं पार्क आहे, त्युर्केनशान्झपार्क(Türkenschanzpark). ह्या पार्कमध्ये जायला जवळ जवळ १४-१५ प्रवेशद्वार आहेत. त्यातलं एक नेमकं आमच्याच घरासमोर. रस्ता ओलांडला की तुम्ही पार्कात. कदाचित म्हणुनच माझे पार्कमध्ये जाणे नियमित. ह्या पार्कमध्ये चालणे, पळणे नेहमीचेच. आलेल्या पाहुण्यांना शतपावली करायला घेऊन जायचे आमचे आवडीचे ठिकाण!

Keywords: 

लेख: 

गणेश वंदना

गणेश वंदना
गजवदना , गजेंद्रा, गणपती
तव स्तवना देई अल्पमती

शिवसुता संगे शोभती रिध्दि- सिध्दी
तव स्मरता देई सद् बुद्धी

प्रदक्षिणा घालूनी मातपिता तोषविले
तव चरणी मी नतमस्तक झाले

मोरया, मृत्युंजय, मंगलमूर्ति
तव प्रार्थिता होवो कामनापूर्ति

मूषकवाहना, शूर्पकर्णका, विनायका
तव भक्तांची हाक आता ऐका

प्रथमेश्वरा, ओंकारा, विद्याधरा
तव वंदिता जोडिले दोन्ही करा
विजया केळकर ____

कविता: 

मन

 कधी अचानक दिवस उगवतो 
खूपच वेगळा अगदी वेगळा 
त्याला रोजची घाई नसते 
जाण्याची गती नसते
            रेंगाळणाऱ्या वार्यासारख्या
            तो  थांबून थांबून चालतो 
            जुन्या  पुराण्या आठवणीना
            तो आठवत आठवत निघतो
सुखाबरोबर दुखाचीही गोष्ट निघते
मनातील कोपर्‍यामधील आठवणी उजळत
मधेच एखादी अनामिक हुरहूर दाटते 
आणि अशातच संध्याकाळ होते
           मन पुन्हा एकदा विचलत होते
          पूर्णपणे घुसळून निघते
          मग एखादी अशा मनामध्ये जागते
         उरलेल्या आयुष्याला पुन्हा दिशा देते

Keywords: 

कविता: 

असं असं घडलं...३. मध्ययुग

आधीचा भाग

इतिहासात प्राचिन, मध्ययुगीन आणि आधुनिक हे तीन प्रमुख कालखंड.
प्राचीन आणि आधुनिक युगांच्या मधले हे युग म्हणून मध्य युग. यालाच अंध: काराचे युगही म्हटले जाते.

कसे होते हे मध्य युग, का होते अंध:काराचे?

लेख: 

पहाट

पहाट
प्रभाती जागुनी झाडावरती
गोड किलबिल पक्षी करती
झाडामागे रवी जागला
मोदभरे संगती सकला

नभी दिसला चंद्र थकलेला
निरोप देण्या गेला शुक्र तारा
उरवी जेथे भेटे आकाशाला
उखा आणी तेथेच दिनकरा

भानू लाल गोल-मटोल झाला
उरुभागी मातेच्या पहुडला
लाली गाली,सर्वांगी चढली नीरी
व तरुशिरी उष्णीश सोनेरी

शीतल गंधित पावन वाहे
वार्ताहार तो उत्तम,वदे
संगे भूपाळी,ईश्वरा वंदूनी
संगे,सुप्त जीव जागे करुनी

कविता: 

इंटरमिटन्ट फास्टिंग

एप्रिल २०१६ पासून मी १८ किलो वजन कमी केले. वजनाशी माझं जन्मो जन्मी चे (कटू) नातं आहे. आणि प्रसूती नंतर बायकांना दिवस रात्र भेडसावणारा हा एक महत्वाचा विषय आहे. त्यामुळे त्याबद्दल लिहून कदाचित बाकीच्यांना मदत होईल असं वाटल . गेल्या दहा वर्षांत सतत व्यायाम आणि त्या वेळी जो योग्य आहार सांगितला जायचा, तो घेऊन मी वजन वाढीशी लढा देत होते. पण गर्भधारणे पूर्वीचा हा सगळा लढा माझ्या मनात फक्त माझ्या दिसण्याबद्दल होता. त्यामुळे त्याचे गांभीर्य मला फारसे कळले नव्हते. इथे आधी हे सांगायला हवं की कित्येक लठ्ठ व्यक्ती कुठल्याही प्रकारची शारीरिक व्याधी न होता अतिशय चांगले आरोग्य जगत असतात.

भाग ३ - आलं मनात आणि गेलो हिमालयात (पिंढारी ट्रेक)

काठगोदाम – बागेश्वर – लोहारखेत (९ जून २०१४)

Keywords: 

लेख: 

असं असं घडलं...(लेखमालिका)

तर इतिहास! नक्की काय म्हणजे इतिहास? अनेक काळ चर्चिला गेलेला हा विषय. त्याच्या सैद्धान्तिक चर्चेत मी इथे घुसणार नाही, आधीच म्हटलय की हा संशोधनपर लेख नाही. पण सर्वसामान्य जनतेत इतिहासाबद्दल असणाऱ्या समजांबद्दल, नावडीबद्दल, अतिरेकी आवडी बद्दल, नको इतक्या आग्रहीपणाबद्दल मला जरा बोलावसं वाटतय.
तर,

1. इतिहास म्हणजे सनावळ्या, इतिहास म्हणजे गाडलेली मढी उकरून काढणं, इतिहास म्हणजे राजांच्या गोष्टी, .....

2.इतिहास का शिकायचा? तर भूतकाळावरून काही शिकायचं, भविष्यकाळाचा अंदाज घ्यायचा, वर्तमान काळ जगताना मागील चुका न करण्याची खबरदारी घ्यायची, इतिहास म्हणजे शास्त्र/ कला/ गोष्टी,....

लेख: 

पृथ्वीचे अंतरंग

ही खरं तर पृथ्वीचीच गोष्ट, त्यामुळे तितकीच इंटरेस्टिंगसुद्धा. मला आवडलीये, तुम्हाला आवडतेय का ते पाहू या...
सर्वसाधारण रूपरेषा :

पृथ्वीची निर्मिती आणि इतिहास,
पृथ्वीवरची प्रारूपं,
सजीव जीवन,
अंतर्गत रचना,
तदनुषंगाने चुंबकीय आणि गुरुत्वाकर्षण क्षेत्र,
प्लेट टेक्टोनिक्स,
भूकंपशास्त्र.

Earth is for us, but just not ours!

लेख: 

माझी सगळ्यात चांगली व्हर्जन : मीच

ती एकटीच राहते म्हणे....
आणि तिचे रिलेशनशिप स्टेटस पण
काही कळत नाही बुवा....

कधी गळापडू मैत्री करत नाही
अन कधी विनम्र पणा सोडत नाही...

छ्या.. ह्या स्वप्नाळू बाईला
साच्यात बसवायचं तरी कसं ?!

मी कशी दिसते अन कोणावर प्रेम करते
या वरून मला ठोकुन ठाकून साच्यात बसवायचे
तुमचे प्रयत्न आहेत व्यर्थ.

मी फक्त मी म्हणून जगते आहे
समृद्ध, सुखी, स्वतंत्र, समर्थ.

तुमचे तुच्छ पूर्वग्रह आणि सामाजिक बंधने
तोडून विहरते आहे मी मोकळ्या निळ्या अवकाशात

कसलं ग्लास सीलिन्ग म्हणताय?!

माझं ज्ञान कमी पडत होतं ते शिकून
केलीये मी त्यावर मात.

Keywords: 

कविता: 

'लेडीज स्पेशल' (कथा)

आशुतोषने सकाळचा चहा पित असतांना नेहमीच्या सवयीने मोबाईल हातात घेऊन मेसेजेस, व्हॉट्स अप चॅटस,एफ. बी. बघायला सुरुवात केली. काही वेळातच त्याच्या स्क्रीनवर व्हॉटस अप पॉप अप आले. अमित अॅडेड यू....अम्याने नवा ग्रुप का तयार केला? असा विचार करतच आशुतोष त्या ग्रुपवर पोचला. अमित अॅडेड निखिल,अमित अॅडेड कुणाल असे एकापाठोपाठ एक मेसेजेस वाचत असतांनाच नंतरच्या मेसेजने आशुतोषला हसूच आले.

अमित चेंज्ड ग्रुप नेम टू ‘लेडीज स्पेशल’.

“अम्या... सकाळी सकाळी टाकली काय रे पहिल्या धारेची?” आशुतोषने पोस्ट टाकली.

पाठोपाठ निखिलही “XXXX, चार मुलांच्या ग्रुपचे नाव लेडीज स्पेशल? :thinking:

Keywords: 

लेख: 

पृथ्वीचे अंतरंग : १. जन्माची गोष्ट

भूगर्भशास्त्राचा अभ्यास आपल्यासाठी का महत्वाचा आहे हे आपण प्रस्तावनेच्या भागात पाहिलं. त्यानंतर साहजिकच पहिला प्रश्न पडतो तो म्हणजे पृथ्वीचा जन्म कसा झाला? सध्या तरी उपलब्ध असलेल्या माहितीनुसार केवळ आपल्याच ग्रहावर सजीवसृष्टी आहे. ह्यामागचं कारण काय बरं असेल?

ह्या भागात आपण ह्याचाच थोडक्यात आढावा घेऊया.

सूर्यमालेची निर्मिती

Keywords: 

आपलाचि संवादु आपणासि : तू कशी

अगदी लहानपणीची एक आठवण आहे. माझी एक नेहमी सोबत असणारी, अगदी घट्ट मैत्रीण. काही तरी खेळताना झालं भांडण. मला खूप राग आला, खूपरडू आलं की मी डोकं भिंतीकडे करून झोपून जायची. तशीच त्याही दिवशी भींतीकडे तोंड करून झोपले. पण डोळे टक्क उघडे होते. मला खूप खूप राग आलेला. का बरं ही अशी वागली? अशी कशी ग तू?
अन मग मला ती दारातून धाडदिशी बाहेर गेली ते आठवलं. मला खूप खूप रडू आलेलं.

मग थोडी मोठी झाले. माझी सगळ्यात आवडती बहिण. तीने एकदा एक गणित शिकवताना, बावळट आहेस का, असं काय करतेयस म्हटलं. झालं. पुन्हा भींत, धुमसणं, बहिणीचा वैतागलेला चेहरा आणि शेवटी माझं रडणं....अन मनात प्रश्न, अशी कशी ग तू?

लेख: 

गौरी नावाचं गारुड

आपण बहुतेक सगळे ठरावीक प्रकारचं, ठरावीक पठडीच आयुष्य जगतो. कुटुंबाची प्रेमळ आणि भक्कम चौकट, थोडा धाक- थोडे लाड असं लहानपण. शिक्षण - अर्थार्जन -लग्न. मग वंशवृद्धी. त्या आणि बाकी संसाराच्या जबाबदाऱ्या. किराणे - भाज्या- बँका - रुपये पैसे - कामवाल्या - तब्येती - आजारपणं, एक आणि दोन. पुढचं सगळं सारखंच. आपली मुलबाळ मोठी होतात आणि आपण म्हातारे. मग फक्त भूमिकेत बदल होतात. बाकी सगळा त्याच तिकिटावर तोच खेळ. पिढ्यानपिढ्या, वर्षानुवर्षे चालूच.

Keywords: 

लेख: 

न्यारे मसाले :-)

(मै उपक्रमातील माझ्या ओळखीतील काही भाग इथे देत आहे ज्यांनी वाचली नसेल त्यांच्या संदर्भासाठी )

लालबागला रहात असल्याचा फायदा घेत गेल्यावर्षी मी घरच्यासाठी मसाला केला. कमी श्रमात भरपूर काम हे जीवनाचं ध्येय असल्याने मी मसाल्याची रेसिपि थोडी अल्टर केली की मला हजार मसाले वापरावे लागू नये. एक मसाला वापरला की माझं काम व्हावं. खरं तर हा प्रयोग फसू शकत होता पण नशिबाने हिट झाला.

Keywords: 

असं असं घडलं...२. दृष्टिकोन आणि भूमिका

पहिला भाग

प्रत्येकाचा वेगवेगळा दृष्टिकोन:

तर एक जपानी चित्रपट आहे. राशोमान नावाचा. बघितलायत? अतिशय अप्रतिम चित्रपट. नसेल बघितलात तर आवर्जून बघा. https://youtu.be/xCZ9TguVOIA हा चित्रपट अकुतागावा यांच्या इन ग्रोव्ह या गोष्टी वरून प्रसिद्ध दिग्दर्शक आकिरा कुरोसावा यांनी दिग्दर्शीत केला.

लेख: 

असं असं घडलं ...१. सुरुवात

वेगवेगळ्या मैत्रिणींशी बोलताना अनेकदा इतिहासावर बोललं गेलं. अनेकदा इतिहासावर चर्चा झाली. तर ती चर्चा, बोलणं लिहून ठेवावं असं वाटलं. त्यासाठी हे लेख. जसे जमतील तसे लिहित जाईन. कधी माहिती, कधी माझी टिपण्णी, कधी एखाद्या समाजसुधारकाचे व्यक्तीचित्रण, कधी एखाद्या तत्ववेत्याचे विचार, कधी एखादी विचारप्रणाली,कधी एखादे युद्ध,...

लेख: 

जागतिक महिला दिन

८ मार्च हा दिवस जागतिक महिला दिन म्हणून साजरा करतात, सर्वांना माहित असेलच... लवकरच हा दिवस येत आहे... आमच्या परिवारातील आम्ही सगळ्या महिला या दिवशी एकत्र बाहेर जेवायला जातो आणि विशेष म्हणजे आम्ही सर्वजणी सारखे ड्रेसेस घालतो... खूप मज्जा करतो... हा उपक्रम गेले काही वर्षे चालू आहे... त्यात सगळी नाती एकत्र येतात आई - मुलगी, बहीण, सासू- सून, आत्या, मावशी, जावा- जावा.... जवळ जवळ तीन पिढ्या एकत्र येतात. सर्व काही छान वाटते.

Keywords: 

लेख: 

पृथ्वीचे अंतरंग : उपोद्घात

सगळ्या मैत्रिणींना 'राष्ट्रीय विज्ञान दिना'च्या मनःपूर्वक शुभेच्छा!

Keywords: 

ImageUpload: 

कच्च्या केळ्याचे कोफ्ते

कच्चं केळं, बटाटा आणि कच्ची पपई उकडून घ्यायचं. त्यात मीठ, आलं, हळद, हवं असल्यास तिखट घालून कुस्करून गोळे करून घ्यायचे. लागलंच तर थोडं बेसन किंवा तांदुळाची पिठी लावायची गोळे वळण्यासाठी. कॉर्नफ्लोअर सुद्धा चालेल. कोफ्ते तळून घ्यायचे. तेल तापवून त्यात तमाल पत्र, किंचित आलं, जिरं, हळद, धने जिरे पूड, मिरची (ऑप्शनल) घालायचं. किंवा हवा तो मसाला घालायचा. पाणी घालून उकळी आली की कोफ्ते सोडायचे. हे कोफ्ते रस्सा शोषून घेतात त्याचा अंदाज घेऊन पाणी घालणे. तसेच जरा मऊ च असल्याने पटकन विरघळू शकतात

पाककृती प्रकार: 

Taxonomy upgrade extras: 

जिम्या,

इथली पत्रं आणि पाळीव प्राण्यांच्या गप्पा वाचून माझ्या जिमोबा बोक्यासाठी पत्र लिहावंसं वाटलं.
IMG_20160823_220035.jpg

जिमुड्या,

आहेस कुठे रे तू? मला तुझी किती प्रचंड आठवण येत्ये माहित्ये का तुला? तुला येते का कधी माझी आठवण? अमोलची? आपल्या घराची? तुझ्या ह्या आवडत्या जागेची? बाकी सोड, आपल्या पॅमची तरी आठवण येत असेलच ना.. तुम्ही दोघं किती मज्जा करायचात आठवतंय ना?

आई तू कुठे आहेस ?

आई तू कुठे आहेस ?
मला अशी सोडून गेलीस,
एकटेपणाची शिक्षा दिलीस,
तुझ्या आठवणीने घरही रडतंय,
तुझ्याशिवाय जगणंही अडतय !

आई तू कुठे आहेस ?
तुझी खूप आठवण येते,
मनाला खोल जखमा देते,
तुझ्या हाकेची आता कशी ऐकू साद ?
कसा लाभेल आता तुझा आशीर्वाद ?

आई तू कुठे आहेस ?
तुझ्या कुशीत मी झोपायचे,
तुझा पदर धरून चालायचे,
दुखायचे मला तर तुझ्या डोळ्यांत पाणी,
आठवतात मला तुझी अंगाई गाणी !

आई तू कुठे आहेस ?
हरवून गेली आपुलकी माया,
दुरावली तुझ्या ममतेची छाया,
माझ्या वाट्यास आला फक्त एकांत,
झाला सगळ्या सुखाचा अंत !

आई तू कुठे आहेस ?
तू खूप सोसल्यास यातना,

पाऊस

पुन्हा पाऊस कोसळतोय बाहेर!
आणि इथे आत नुसता आठवणींचा पाऊस
बाहेरच्या पावसापेक्षाही मुसळधार कोसळतोय!
तुझे नी माझे कितीतरी पाऊस सहज कवेत घेत....
तुला आठवतं आपण पहिल्यांदा एकत्र पावसात भिजलो होतो....
पावसापेक्षाही तुझ्या सहवासाने येणारा शहारा!
नंतर जसं काही व्यसनच लागलं पावसाचं....
दरवेळी नव्याने पाऊस अनुभवायचं....
आणि मग कितीवेळा त्या कोसळणार्‍या धारांमधे हरवून जायचो आपण...
स्वत:ला विसरून.....
आणि अचानक एके दिवशी पाऊस रुसला माझ्यावर...
आता इथे कायमचाच दुष्काळाचा मुक्काम आहे!
माझं भेगाळलेलं मन वाट पहातंय पावसाची
तू म्हणशील, की इतका आठवणींचा पाऊस आहे की.....
पण तुला माहीत आहे ना....

Infatuation

Infatuation- एका शब्दात conclude केलंस
कारण..
कारण तू कधी पाहिलंच नव्हतंस
खिडकीत बांधलेल्या wind chins सारखा
हसतोस ना
तेव्हा माझ्या चेहऱ्यावर उमटत जाते अगणित रंगांची आतिषबाजी
किणकिणणाऱ्या लोभस निरागस हसण्याने
धरत जाते हळुवार खपली
मला मुळापासून हादरवणाऱ्या जखमेवर
तुला दिसत नाही
मला जाणवत राहतं
तू बोलतोस ना
मेंडोलीनवर.. त्याच्या तारांवर
बरसात होते सुरांची !!
माती जसा पाऊस साठवते
तसा खोल खोल झिरपत राहतो आवाज तुझा
आणि मग तुझ्या भाषेत बोलणारी मी -
Infatuated !

तुझ्या लहान-सहान गोष्टीत
गुरफटताना पाहिलंयस मला?
रेशमाचा एकेक धागा गुंतत जावा
अन कशिदा व्हावा

पाने

Subscribe to मैत्रीण RSS