शिफ्ट व्हायचा दिवस जसा जसा जवळ येत होता तशी मानसीची आणखीनच धांदल उडत होती. परक्या देशात आधी कुठे रुळणं अवघड, त्यात असं अचानक उठून एकदम २५०० मैल लांबच्या नवीन शहरात जायचं म्हणजे खरं तर तिला नकोच वाटत होतं. पण विनयला नोकरी बदलणं भाग होतं. हा निर्णय घेतला उणापुरा महिना होता हातात सगळी तयारी करायला. आता सगळी कामं खरं म्हणजे संपत आली होती, विमानाने जाताना बरोबर न्यायचं बारीक सारीक सामान भरायचं उरलं होतं. सकाळीच मूव्हिंग कंपनीचे लोक येऊन सगळं सामान पॅक करून एका मोठ्या ट्रक मध्ये लोड करुन गेले होते.

मागील भाग : देवनागरीच्या पाऊलखुणा (२)

भारतात लेखनकलेचा उगम कधी झाला हे पुरेशा पुराव्यांअभावी शोधून काढणं कठीण आहे. यावर बरीच मतमतांतर आहेत. तरीही, अशोकन शिलालेख म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या दगडावरील शिलालेख हे भारतीय लेखनाचं उदाहरण मानलं जातं. हे शिलालेख दोन लिपींमध्ये लिहिलेले आहेत: एक खरोष्टी आणि दुसरी ब्राह्मी. खरोष्टी लिपी ही प्राचीन इंडो-इराणी लिपी. ख्रिस्तपूर्व तिसर्‍या शतकात सध्याच्या पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तानमध्ये याचा वापर करण्यात आला. ब्राह्मी लिपीत जे शिलालेख सापडले यात काही सध्या वापरात असलेल्या देवनागरीतली अक्षरं आहेत आणि त्यावरुन देवनागरी ही ब्राह्मीतून जन्माला आली असा सर्वसाधारणपणे निष्कर्ष काढण्यात आला आहे.

आमचे एक मित्र कुटुंब सद्ध्या अतिशय खडतर काळातून जातंय. नवीन बाळ, आईला तातडीच्या हार्ट ट्रान्सप्लांटची गरज, कुटुंबातील ज्येष्ठांच अचानक कॅन्सर डायग्नोसिस आणि मृत्यू अशा अनेक मोठ्या अडचणीतून मार्ग काढायचे प्रयत्न सुरू आहेत. यासर्वात मदत करायला, परदेशी ईथे, मित्र परिवार तर आहे पण मेडिकल एक्स्पेन्सेस या सर्व मदतीला पुरून उरणारे आहेत. आम्ही सगळे जमेल तितकी आर्थिक मदत जमवत आहोत. त्याकरिता गोफंडमी चे फंडरेजर सुरू केले आहे, त्याची लिंक खाली देत आहे.
तुम्हालाही शक्य असल्यास मदत करा,प्लिज हेल्प स्प्रेड द वर्ड. या कुटुंबासाठी प्रार्थना करा.

शिकत असताना क्लास मध्ये सगळे माझ्या सारखेच शिकाऊ होते, नीट विचार करून आणि रोजच्या अभ्यासातून वाक्यरचना, व्याकरण हे सगळं जास्तीत जास्त बरोबर जमवता यायचं, तसा वेळ पण मिळायचा. पण बाहेर तेवढा वेळ ना समोरच्याचं ऐकायला मिळायचा ना बोलायला. समोरच्याचं ऐकून प्रोसेस करून त्यातल्याच एखाद्या शब्दावर गाडी अडून बसली की उत्तर अजून लांबायचं. मग यातून कधी वाक्यरचना चुकायची, कधी शब्दच आठवायचे नाहीत. किंवा व्याकरण आठवून बोलताना एक वाक्य पूर्ण व्हायलाच खूप वेळ लागायचा. या भाषेतून आपण आपला मुद्दा समोरच्याला सांगणे हा एकच उद्देश ठेवला तर सहज बेसिक बोलता यायचं.

या वर्षी मी एर्झा भाषेचा छोटा कोर्स केला. त्यातून घडलेली ही एर्झाची तोंडओळख.
---

"šumbratado!" 'नमस्कार सगळ्यांना' (शुंब्रातादो)"
"एर्झा ही 'रिपब्लिक ऑफ मॉर्डोविया' या भागात प्रामुख्याने बोलली जाते. आज आपण एर्झा मूळाक्षरं गिरवूया."

मकाऊला स्पर्धा देतील अशा रंगात केस रंगवलेले मास्तर पहिल्या दिवशी एर्झाची तोंडओळख करुन देत होते.

पंचवीस डिसेंबरची सुट्टी यापलीकडे लहानपणी कधीच नाताळशी फार संबंध आला नाही. जपानला गेले तेव्हा विमानतळावर अगदी सिनेमात पाहिल्यासारखं सजलेलं ते ख्रिसमस ट्री प्रत्यक्ष बघून एक फोटो काढला होता. जर्मनीत आल्यापासून तर ख्रिसमस आणि त्याआधीपासूनची दिसणारी तयारी सगळं जवळून अनुभवलं, त्यातही खास जर्मन लोकांच्या परंपरा समजत गेल्या. गणपती, दिवाळीसोबतच ख्रिसमसच्या पण दर वर्षीच्या आठवणी आता जमा झाल्या.

तसे पहायला गेले तर हे दोघे अखंड सोबत
दोघेही मनस्वी, किन्बहुना चन्चल आहेत
पण जमलेलं आहे त्यांचं गणित
एक तो, अथांग ओलावा घेऊन जगणारा
कधी उधाणून, आनंदाच्या गर्जना करत फेसाळणारा
तर कधी निशब्द हलक्या तरंगानी माया दाखवणारा
आणि एक धगधगता, धुमसता
कधी तापवून अक्षरशः गुदमरवून टाकणारा
तर कधी थापटण्याहून हलकी वाटावी अशी ऊब देणारा दुसरा
त्यांचं ते समजून घेतात एकमेकांना, उमजून चालतात अहोरात्र
मध्ये रात्रीपुरता विरह, जो नित्यनियमाने येणारा
ही ताटातूट केवळ तात्पुरती, काही काळापुरती आणि निश्चितपणे संपणारी आहे हे दोघे जाणून असतात.