मे महिन्यात कोकणात आंबे फणस तर असतातच पण तोरणं, चारणं, शिवणीची फळं, जांभळं, करवंद असा रानमेवा ही खूप मिळतो. . विषय निघालाच आहे तर चारणं म्हणजे काय ते सांगते. आपण सुक्या मेव्यातली चारोळी आणतो त्याचं फळ म्हणजे चारणं. हे तसं आकाराने गोल आणि लहानच असतं. गर ही अगदीच थोडा असतो बी भोवती. पण ती बी फोडली की आत चारोळी असते. ह्या बिया फोडणे हे खूपच वेळमोडं आणि कटकटीचे काम आहे. ती एवढीशी बी हातात धरून स्वतःच्या हातावर मारून न घेता छोट्याशा हतोडीने बी वर हलकेच घाव मारायचा कारण जोरात घाव बसला तर आतल्या चारोळीचा चेंदामेंदा नक्की.
अमेरिकेत चिपोटले नावाचे एक सो कॉल्ड "मेक्सिकन" रेस्टॉरंट आहे. तिथला बरिटो बाऊल आणि कसेडिया खायला आम्ही कधी मधी जात असतो. एकतर इतका सारा ल्येटुस आणि टोमॅटो वगैरे बघितले की जरा हेल्थी खाल्ल्याचे फीलींग येते. मग जरा जिवाला बरे पण वाटते. तर हा बाऊल घरी करायला तसा सोपा आहे, थोडी तयारी लागते पण घरी नीट जमतो. तर मी असा करते -
ल्येटुसची मोठी ५- ६ पाने (मी रोमेन प्रकारची वापरते)
१ कप शिववलेला भात, शक्यतो शिळा
१ कप शिजवलेले ब्लॅक बीन किंवा राजमा (खाली कृती देते आहे)
१०-१२ काड्या कोथींबीर
२ टोमॅटो
१ मोठा कांदा
१ हिरची मिरची
१/२ वाटी घट्ट दही
१ अव्होकॅडो
१/२ लिंबू
२ टेबलस्पून तेल
बागकामाचं मला वेड होतं, आवड होती अशातला काही भाग नाही. पण इथे स्वीडनला आल्यापासून मला जाणवायला लागलं कि घरात झाडं हवीत. स्वीडनच्या लांब आणि हार्श विंटरला सहन करण्यासाठी घरात हिरवळ असणं आवश्यक होतं. कारण बाहेर सगळीकडे बर्फ आणि झाडांचे खराटे झाले होते.
मग सुरु झाला झाडांचा शोध.
इनडोअर प्लांट्स मध्ये सगळी फिरंगी झाड होती. आपल्या फुलझाडांना ऊन असणं महत्वाचं असतं त्यामुळे ती आधीच लिस्टमधून बाद होती.
मग काही इनडोअर झाडं आणली.
पण ते काय म्हणतात तसं,
I was not amused...
मग अचानक आयकिया मध्ये फिरताना ती दिसली.
सक्युलंटस्...
"तुम्हाला कसा प्रवास आवडतो? स्वप्नातल्या गाडीतून घाटातल्या अवघड रस्त्याने किंवा सहा-आठ पदरी मोठ्या महामार्गाने? ऐन पावसाळ्यात दुचाकीने घाटातले धबधबे बघत थांबत की रखरखत्या उन्हात डोंगर दर्यात भटकायला? बाहेर बर्फ पडत असताना रेल्वेत उबदार वातावरणात बसून ते क्षण टिपायला की तंत्रज्ञानाची निसर्गाशी सांगड घालत उंचावर नेऊ शकणार्या रोपवेने?" असे कितीही पर्याय दिले तरी त्यातून हमखास एक असा निवडणे कोणाच भटक्याला जमण्यासारखे नाही. कारण यातल्या प्रत्येक प्रकाराची वेगळी गंमत आहे.
गुढीपाडव्याच्या मेनुवरिल धाग्यात काल आमरस, आम्रखंड याचे फोटो आले, आणि सहाजिकच गाडे आंबा या आवडत्या विषयाकडे वळली. तीच गाडी देवगड आंबा, रत्नागिरी आंबा अशी स्टेशनं पार करुन हापुस आंब्याचा जी आय म्हणजे जिऑग्राफिकल इंडिकेशनच्या स्टेशनवर पोचली. मग त्या धाग्यावर जिऑग्राफिकल इंडिकेशन हा काहीच्या काही अवांतर टॉपिक सुरु झाला म्हणुन हा धागा.
जिऑग्राफिकल इंडिकेशनची म्हणजे हे नाव जसं सुचवतं त्याप्रमाणे, एखाद्या गोष्टीला त्याच्या भौगोलीक स्थानामुळे मिळणारा विशिष्ठ दर्जा.
आज आपल्या देशाच्या प्रजासत्ताक दिनानिमित्त एक कथा तुम्हां वाचकांसमोर प्रस्तुत करते आहे.
देशासाठी जीवाची बाजी लावून लढणाऱ्या सैनिकाचं देशप्रेम आणि त्याग हा तर जगमान्य आहे. पण अशा प्रत्येक सैनिकाच्या पाठीशी उभा असलेला त्याचा परिवार हा बऱ्याचदा पडद्याआड राहातो.
माझी ही कथा त्या प्रत्येक सैनिकाला आणि त्याच्या परिवाराला समर्पित आहे- त्या परिवारातील सदस्यांच्या त्यागाला, त्यांच्या देशप्रेमाला समर्पित आहे.
आपण कमालीचे भावूक ते टोकाचे व्यवहारी असे विचार एकाच व्यक्ती बद्दल का करत असतो?
शीणतो जीव या उलघालीत.
बुधवारी आमची आजी ( आईची आई) धाकट्या मामाच्या घरी हैदराबादला पॅरलिसीसचा attack येऊन पडली. मग हॉस्पिटल वगैरे सोपस्कार होऊन गुरुवारी तिने कोणत्याही treatmentला respond करणं बंद केलं. मग ventilator लावणं आणि सर्वांच्या सोयीने मृत्युची वेळ जागा निश्चीत करणं असे फार टोकाचे हळवे तरी व्यवहारी निर्णय घेण्याचे फोनाफोनी सुरु.
तिचं आयुष्य ज्या गावी गेलं -अकोले तिथे हलवणं सर्वानुमते ठरलं.
नवरात्र आणि सणासुदीसाठी नी चे स्टेटमेंट इअरिंग्ज कलेक्शन.
खोकला, मनगटाची जुनी इंजरी, सायटिका अश्या सगळ्यांनी एकाच वेळेला हल्ला करायचे ठरवल्याने कलेक्शन यायला जाहिर केल्यापेक्षा तब्बल ४-५ दिवस उशीर लागला. पण कलेक्शन आले ना बहिणींनो! :)
हे सगळे कलेक्शन आणि इतरही अजून वस्तू प्रत्यक्ष बघणे, ट्राय करणे आणि मग आवडल्यास खरेदी किंवा आपल्या मनाप्रमाणे काही बदल करून नवीन दागिना बनवून घेण्याची ऑर्डर देणे वगैरेमधे इंटरेस्ट असेल तर पुढच्या वीकेंडला मी ठाण्यात येऊ शकते. नंतर पुण्यातही येणार आहे.
अर्मेनियन पोळी / ब्रेड
रोजच्या जेवणासाठी लागणाऱ्या पोळी किंवा ब्रेड बाबत आपण भारतीय अतिशय नशिबवान आहोत असं मला आता वाटायला लागलं .
आपल्याकडे बहुतेक घरांमध्ये दोन वेळेला ताज्या पोळ्या केल्या जातात .
एवढंच पुरेसं नाही की काय म्हणून या पोळ्या करण्यासाठी आपल्याला अगदी माफक मोबदला देऊन मदतनीस उपलब्ध होऊ शकतात .
अर्मेनियन लवाश ( ब्रेड ) रुमाली रोटीसारखा दिसतो . तो अशा बेक-यांमध्ये बनवला जातो . बेकरी सरसकट सगळीकडे असेलच असं नाही . मग इतर सामानासोबत लवाश सुपरमार्केटमधून आणून. ठेवायचा तो दुसऱ्या दिवशीच्या नाश्त्यापर्यंत पुरतो .
आर्मेनिया हा देश जगातला पहिला असा देश आहे जिथे ख्रिस्ती धर्म सगळ्यात पहिल्यांदा एखाद्या देशाचा धर्म म्हणून स्वीकारला गेला. अनेक पुरातन ख्रिस्ती धर्मस्थळ आणि त्यांची रचना हे या देशाच अजून एक वेगळ आकर्षण. जगभरातून अनेक लोक केवळ ही जुनी मंदिर बघायला इथे येतात त्याचा धर्माशी फारसा संबध नसावा अस जाणवलं.
पूर्वेला टर्की, पश्चिमेला जॉर्जिया उत्तरेला इराण तर दक्षिणेला अझरबैजान असलेला हा छोटासा देश. पूर्वी USSR चा भाग होता अजूनही इथली कित्येक छोटीमोठी गावं शहरं आपल्याला रशियामध्ये असल्याच भासवतात.
.....…......चार दिवस स्वतःला खोलीत कोंडून घेतल्यानंतर व्हिक्टोरिया ब्रेकफास्ट ला डायनिंग हॉल मध्ये येण्यास तयार झाली. मेजर विल्यम्सने तिच्या आणि हेन्री च्या लग्नाला असलेला विरोध काढून घेतला होता. हेन्री शहरातल्या गरीब वस्तीत आपल्या आईबरोबर राहणारा, वडील नसलेला, दुसऱ्यांच्या शेतीत राबून कष्ट करणारा मुलगा. तो एक उत्तम शिल्पकार होता. शिल्पकलेच्या विद्यालयात शिकून व्यावसायिक शिल्पकार होण्याचे त्याचे स्वप्न होते. पण शिक्षणासाठी लागणारे पैसे मिळवण्यासाठी त्याने शेतकामे सुरू केली. लवकरात लवकर पुरेसे पैसे जमा करण्यासाठी तो दुप्पट कष्ट करत असे.
क्विल्टिंग अर्थात कापडाच्या तुकड्यांची कलाकुसर ह्यात मला खुप रस आहे. कापडाचे छोटे छोटे तुकडे जोडुन केलेली निरनिराळी डिझाईन्स पाहिली की मी थक्क होऊन जाते.
मुख मेळेविण।पिल्लांचे पोषण।।ज्ञा.
किंवा
कासवांच्या पिल्लांना।दृष्टी होय पान्हा।।
जन्मतःच मेंदूत दिशादर्शक बसवलेले स्थलांतर करणारे पक्षी आहेत तसेच अनेक सजीव आहेत.
पण इथेतर चक्क पिल्लांना जन्म देण्यासाठी समुद्री कासवी सागरी प्रवास करून येते मंडणगड तालुक्याच्या 'वेळास समुद्र किनारी'.
सह्याद्रीच्या कुशीत तीन डोंगरांच्या कवेत वसलेले वेळास हे चिमुकले गाव आता प्रकाशात आलेय ते 'ऑलिव्ह रिडले ' या समुद्री कासवांच्या प्रजाती च्या प्रजनन व संवर्धन सोहळ्यासाठी.
हो एक नैसर्गिक अद्भुत घटनेचा सोहळाच.
फक्त इथे मानवी हस्तक्षेप एका सजग पर्यावरणीय पालकाचा.
कॅनडातल्या एका छोट्या गावात रेल्वेलाईन शेजारच्या घरात खिडकीत बसून, रुळावरुन थडथडत धावणार्या मालगाड्यांची वाट बघत बसणं हा पाच वर्षाच्या छोट्या फ्रेडीचा आवडता छंद. मालगाड्यांची वर्दळ जेव्हा कमी होत असे तेव्हा रेल्वेलाईन पलिकडे पसरलेलं मोठ्ठ्च्या मोठ्ठं माळरान न्याहाळत बसणं हे फ्रेडीचं अजून एक काम. हिरव्यागार गवतात उगवलेली पिवळी-पांढरी रानटी फुलं,त्यावर घोंघावणार्या मधमाशा, रंगीबेरंगी फुलपाखरं, मधनूच भिरभिरणारे चतुर, फ्रेडी आपल्या पिटुकल्या डोळयांनी तासनतास निरखत बसे. एके दिवशी मांजरीच्या पिल्लासारख्या मऊमऊ अंगाच्या मधमाशीला पाहून अगदी न रहावल्याने फ्रेडी धावतच तिला पकडायला गेला.
(प्रस्तुत लेखमाला काही वर्षांपूर्वी वेगळ्या मराठी संकेतस्थळांवर ट्प्प्याटप्प्याने प्रकाशित झालेली आहे. शक्य तिथे त्या संकेतस्थळांचा उल्लेख टाळून बाकी लेखात कुठलाही बदल न करता इथे आणतेय. या लेखमालेच्या काही भागांवर प्रतिसादात चर्चा झालेल्या मुद्द्यांना मी लिहिलेली उत्तरं टिपेच्या स्वरुपात जोडत जाईन. तरीही यातलं काही मैत्रीणच्या धोरणात बसत नसेल तर अॅडमिन टिम नक्की कळवा.)
एप्रिलमध्ये कोल्हापूरला जायचे आहे, तर जवळपास अजून कुठे जाता येईल?
सोबत जास्त चालू न शकणारे ज्येना आहेत आणि 5 वर्षीय मुलगा.
स्थानिक भटकंतीत अंबाबई दर्शन, रंकाळा, सोलंकीकडच आइस्क्रीम, राजाभाऊंची भेळ हे नेहमीचे आयटम आहेतच.
खायला, प्यायला आणि भटकायला ठिकाणे सुचवा.
महाबळेश्वर कितपत feasible आहे?
कोणत्याही घरातले दागिने हे नुसतेच दागिने नसून त्याभोवती घरातल्यांच्या भावना ही गुंफलेल्या असतात. काही दागिने कुटुंबाचे पिढीजात म्हणून लाडके, काही आंनदाच्या क्षणांचे सोबती म्हणून आवडते. काहींच्या नुसत्या आठवणी ही मन अस्वस्थ करणाऱ्या. तर अशाच एका दागिन्याची ही मनाला भिडणारी गोष्ट.
ह्या विकेंडला आम्ही घराशेजारच्या ट्रेल्स एक्स्प्लोअर करणे हे फार लाँग ड्यू काम हातात घेतले होते. दोन वर्षं झाली इकडे मुव्ह होऊन. पण आमचं काही होतंच नव्हते ट्रेलवर जाणे. शेवटी ह्या सीझनला इतका पाऊस पडला, सगळी व्हॅली जी एरवी ओसाड व पिवळ्या गवताची असते ती पूर्ण हिरवीगार झाली म्हटल्यावर जाणे भाग होते!
लिटरली घराच्या पलिकडच्या गल्लीत शिरून टोकाला गाडी नेऊन पार्क केली ती ह्या ट्रेलच्या तोंडाशीच. तिकडून असा नजारा दिसत होता.. हिरवाई पाहून डोळे निवले अगदी. ही Chumash trail..
अक्कीला पण सांगायचं होतंच. आता शिबानीची रीअॅक्शन बघून जरा भीती वाटत होती. पण उशीर करून अजून वाट लागली असती.
म्हणजे चिडला नसता तो. सम हाऊ मलाच फार विचित्र वाटलं असतं ते. त्याच्या गर्लफ्रेंड बद्दल सगळ्यात आधी त्याने मला सांगितलं होतं.
हे त्याने मला स्पेसिफिकली सांगितलं नसलं तरी मला माहिती होतं ते.
"अक्की. " मी आनंदाने म्हणाले. बरेच दिवस झाले होते व्हिडिओ call करून.
" कशीयेस स्पॅरो? "
"मी मस्त आहे. तुला एक गोष्ट सांगायची आहे. पण त्याआधी तू पटकन तू कसा आहेस ते सांगून घे. कारण मला वेळ लागणार आहे. "
कॉफी एकेकाळी माझा वीक पॉईण्ट होता. आताही आहे पण मी दिवसात एखादा कप प्याले तर पिते.
मी आमच्या जवळच्या एका कॉफी शॉपमधे Pour Over Coffee Maker पाहिला, त्यात केलेली कॉफी प्यायले आणि मग आपण पण अशी कॉफी करायला पाहिजे असे वाटायला लागले. तेव्हाच कोणीतरी स्वतः केलेला कॉफी मेकर पाहिला आणि आपण पण तो करावा असे वाटायला लागले. एका मैत्रिणीने विकत घेतलेला होता असे कळले , तिला पिडून साईझ वगैरे मागवून घेतले इमेल मधे. आणि तीन Pour Over Coffee Maker केले. माझ्या टिचरने मनापासून पाठ थोपटली.
त्यातला १ घरात वापरते आहे , एक मैत्रिणीने विकत घेतला आणि राहिलेला एक माझ्या जुन्या एका मॅनेजरला भेट दिला.