बस मध्ये खिडकीच्या जवळ
तेच तेच विचार कातरवेळी
वाऱ्याचा स्पर्श मनाला स्पर्शून
केसांची बट सावरत
बस चालली पुढे
मन मात्र माझे मागे
असेच एकदा बाजूला बसलास तू
स्पर्शाने खुप काही बोललास
अजून काही तरी बोल
असे वाटताना
तुझा स्टॉप आला
तुझा तो एक कटाक्ष
माझे हृदयातून तुला पाहताना
आज ही आठवते ती कातरवेळ
सकाळ झाली, आई बाबा उठले, बॅग्ज भरल्या, मला तयार केलं आणि म्हणाले "चला परत नवीन ठिकाणी, या घराला बाय बाय करा, थँक्यू म्हणा आणि गाडीत बसून पुन्हा गणपती बाप्पा मोरया म्हणून पुढे चला." की आम्ही निघालो. रोज नवीन काहीतरी दिसतं म्हणतात, मला सांगत असतात आपण हे बघू, ते बघू, हे खेळू, ते खेळू, तरी अजून बर्फ दिसलाच नाहीये मला...... असं काहीसं सृजनच्या मनात या प्रवासाविषयी आता येत असेल का? अशा कल्पना करतच आम्ही चेक आउट केलं. आईसलँड मध्ये येऊन पाच दिवस होऊन गेले होते, राहण्याच्या जागा बदलत होत्या आणि आज तर प्रवास पण लांबचा होता.
मुन्सियारी TRH वर गेलो. रुममधून थेट हिमालय दर्शन झालं पण अगदी थोड्या वेळाकरीता !
संध्याकाळी नंदादेवी मंदिरात गेलो तिथून छान पंचचूली दिसत होतं पण तिथेही लगेच ढग आल्याने रूमवर आलो. पाऊस असेल तर भजी खाल्लीच पाहिजेत, शास्त्र असतं ना ते.....लगेच किचनला फोन! गरमागरम कुरकुरीत भजी मस्तच होती ती आयती मिळाल्याने जास्तच चविष्ट लागली. भज्यांचा आस्वाद घेत मॅच बघत बसलो.
सुखाचा शोध घेताना
मला खुप काही सापडले
जे मी शोधत होते
ते मी प्रत्येक्षात पहिले
बाळ जेवलीस का आईचा स्वर
पैसे आहेत ना तुझ्याकडे बाबांची हाक
तुला काहीतरी सांगायचे आहे भावाची तळमळ
स्वतःला सांभाळ आजीची साद
खुप दिवसाने भेटल्यावर मैत्रिणीने मारलेली मिठी
तब्बेत बारी नसताना काळजी करणारी मुलगी
खुप थकलेली असताना नवऱ्याने फिरवलेला डोक्यवरून हाथ
खरंच अनुभवत होती मी सुख
आणि थांबवला सुखाचा शोध
चौकोरीला आरक्षित काॅटेज उतारावर होतं. तिथून हिमायलाचा व्ह्यू मिळणार नसल्याचं तिथला अनुभव घेऊन आलेल्या भाच्याने सांगितलं होतं. बदलून एक्झिक्युटीव रूम मिळेल का ? फोनवर चौकशी केली असता अधिकारी म्हणाला की, "म्याडमजी, चान्स की बात है! उस दिन खाली होगा तो मिल जायेगा लेकिन पैसा वापस नही मिलेगा ना ही खानेमें एडजष्ट होगा." ऑफ सिजन असल्याने दुसऱ्या मजल्यावरची मोक्याची रूम मिळाल्याने आनंदच झाला पण वाईट ह्याचं वाटत होतं की अक्कलखातं वयाबरोबर वाढतच जात होतं कमी होण्याच्या ऐवजी! साधंसंच जेवून निद्राधीन झालो.
या वेळी अॅनिव्हरसरीला जास्त रजा मिळणार नव्हती, म्हणुन तीन-चार दिवसच जवळच कुठेतरी जायचं ठरलं.
ऑस्ट्रीयात साल्झबुर्गजवळ एक फिल्झमुझ नावाच अगदी छोटसं गाव आहे.
फिल्झमुझ हे मेनली हिवाळ्यात स्किइंगसाठी प्रसिद्ध आहे, पण ते आत्ता उन्हाळ्यातसुद्धा खुप मस्त दिसतं.
तिथुन परत म्युनिकला येताना क्यॉनिग त्सेला जायच ठरवल होतं.
जर्मनीला आल्यापासुन मी कायम क्यॉनिग त्सेच्या सुंदरतेबद्दल ऐकत होते, पण अजुन तिथे जाण्याचा योग आला नव्हता.
आता येता येता हे लेक तसं वाटेतच होतं, थोडीशी वाकडी वाट करावी लागणार होती पण क्यॉनिग त्सेसाठी काय पण.
कालचीच गोष्ट, फोटोत तुझे डोळे पाहिले
दूरदेशीचे दोन तारे, विचारात गढलेले
मौनातूनच बोलले काहीतरी.
काश! मी तुला ते सांगू शकले असते...
असं वाटलं तू नाहीच आहेस तिथे
तुझं अस्तित्व लांब कुठेतरी जाणवतंय
कुठेतरी दूर, माझ्याबरोबर.
आणि तुझ्या चेहऱ्यावर कवडसे पाडणारं प्रेम
माझ्याकडच्या नक्षीदार आरश्यातून
तू आरश्यातून हळूच बाहेर पडतोस, शांतपणे
ढकलून देतोस स्वतःला माझ्या मिठीत
एखाद्या हरणाच्या डौलाने.
तुझ्या ओठातली आग पेटवत रहाते
एक अनोळखी दिशा
तुला पाहिलं, आणि तुझ्या फोटोत जगले
तुझ्याजवळ, खूप खूप जवळ
तरीही तू म्हणतोस
आनंदाचे दिवस अजून यायचे आहेत!
वनवासाच्या दरम्यान द्रौपदी तहानेने व्याकुळ झाली होती. भीमाने गदा मारून ज्या ठिकाणी पाणी काढलं तो हा तलाव म्हणजे भीमतालेश्वर! टीक मार्क करत पुढे निघालो.
दुसराही स्पाॅट होता तो ही टीक मार्कवालाच. नौकुचिया ताल म्हणजे नऊ कोन असलेला तलाव. तलावाला प्रदक्षिणा मारत पुढे निघालो.
तुझी आठवण येतेच रे....
तुझ्या अंगाखांद्यावर खेळत मोठी झाले. तुझ्या मातीत कित्येकदा धडपडले असेन. फुटलेल्या गुढघ्यांनी आणि रडून लाल झालेल्या डोळ्यांनीही तरी परत तुझ्याच कुशीत खेळायची धाव घेतली होती.
शाळेत गेल्यावर शिकलेली आणि पहिली पाठ झालेली गोष्ट. प्रतिज्ञा.
“भारत” माझा देश आहे.
त्यातलं ते सर्वात प्रथम येणारं तुझं नाव.
भारत.
ते अजूनही तसच येतं तोंडात.
या सुट्टीत ईंडियाला जाणार? ला उत्तर आपसूक येतं, हो भारतात जाणार आहोत.
मी आज इथे तुझ्यापासून हजारो मैल दूर.
का? मग तुझ्याजवळच राहू शकत होते कि वगैरे प्रश्न वेगळेच आहेत.
पण आजचं सत्य हे आहे कि मी तुझ्यापासून लांब आहे.
नुकताच माझा अमेरीकेतला नव्या नवलाईचा संसार सुरु झाला होता. काही कामानिमित्त बाहेर पडलो. रस्ता एका हाउंसिंग सबडिविजनमधून जात होता. उन्हाळ्याचे दिवस होते. त्यामुळे छोट्या फुलबागा बहरल्या होत्या. मला सगळेच नविन त्यामुळे गाडीच्या खिडकीच्या काचेला अगदी नाक लावून बाहेर बघत होते. एका घराच्या पोर्चबाहेर काचेचे लाल झाकणाचे काहीतरी टांगलेले दिसले. पुढे गेल्यावर तसेच एका आवारातील झाडाच्या फांदीला देखील टांगलेले दिसले.
"ते झाडाला लाल झाकणाचे बाटली सारखे काय टांगलय?" मी कुतुहलाने विचारले.
"हमिंगबर्ड फिडर." रस्त्यावरची नजरही न हटवता नवर्याने उत्तर दिले. कुतुहल शमायच्या ऐवजी वाढले.
लेक पुण्यात रहायला गेला आणि मी अगदीच सैरभैर झाले, कितीही रेसिपीज केल्या तरी वाटे हा इथे नाही तर फोटो बघून वाईट वाटेल त्याला मग ते बंद झालं..
वेळ जायला काय करावं सुचेना.. मग परत एकदा गुगलवर शोधाशोध सुरू केली आणि सोप्प्या गोष्टी करायचं ठरवलं.
झालं असं की, या वर्षी लेक भारतात आल्यावर कुठेतरी जाऊ असं चाललं होतं, पण नक्की कुठे ते ठरत नव्हतं. जायला जमणार होतं तेवीस जून नंतरच. खूप धावपळ करायची नव्हती. चार दिवस एका ठिकाणी निवांत राहायचं होतं.
Reynisfjara हा ब्लॅक सँड बीच सुरुवातीपासून जायचंच या यादीत होता. सकाळपासून ढ्गाळ हवामान होतं, पण हातात हा एकच दिवस होता. दुपारहून ऊन पडेल अशी शक्यताही दिसत होती. त्यामुळे मग निघालो. Vik हे एक त्यात्यला त्यात मोठं गाव आणि तिथूनच पुढे हा बीच.
आमच्या घरी इनडोअर आणि आउटडोअर रॉक क्लायंबिंगचे फार वेड आहे. नवरा आणि लेक बरेचदा इनडोअर रॉक क्लायम्बिंग जिमला जात असतात. उन्हाळा तर आउटडोअर रॉक क्लायंबिंगचा सीजन. त्यामुळे संधी मिळेल तेव्हा बाहेर दगडांवर क्लायम्बिंग करायला ही मंडळी जातात. मागच्या विकेंडला रॉक क्लायम्बिंग हा आमच्याकडे एक फॅमिली इव्हेंटचं झाला. या दोघांच बघून मला ही स्फुरण आलं आणि मी जवळ जवळ दोन वर्षांनी रॉक क्लायम्बिंग केलं. या आधी मी एक दोनदाच बाहेर आणि दोन तीन वेळा जिम मध्ये क्लायम्बिंग केलं होतं . मागच्या वर्षी स्की करताना पडल्यावर माझ्या ऍक्टिव्हिटीजवर बराच निर्बंध आला होता.
क्रोशे करतानाच पिंटरेस्टवर मॅक्रमे बघत होते आणि एक दिवस अचानक मॅक्रमेनं नटवलेल्या बाटल्या पाहिल्या आणि धाडकन प्रेमात पडले. धीर करून मग मी देखिल एक करून पाहिली.
......
क्रिस्टन चा फोन खणखणला. आरशा समोरून ती तशीच तिच्या पर्सकडे गेली. जेसीका चा फोन होता.
" क्रिस्टन, गुड न्यूज. Carry's मधून मला फोन आला होता. तुझा ड्रेस आजच मिळतोय. इन फॅक्ट आताच. मी तिकडंच आहे आता. ड्रेस पीक केलाय आता बिलिंग च्या लाईन मध्ये आहे. आधी थेट घरीच येऊन सरप्राईज देण्याचं प्लॅन..
" जेसीका, ठेऊन दे तो ड्रेस. मला नकोय."
" काय? क्रिस ही जोक करण्याची वेळ नाही, चल बाय मी बिल पे करते"
" मी सिरीयस आहे. ठेऊन दे तो ड्रेस. मला नकोय. " क्रिस्टन थंड आवाजात शेवटचं बोलून फोन ठेवला.
सक्युलंट्स माझ्या घरात पहिल्यांदा आली ती या वर्षीच. तोपर्यंत या झाडांना मी सरसकट कॅक्टस म्हणायचे.
पण या गोड झाडांनी चांगलाच तग धरला माझ्या बागेत. छान रुजली, मोठी झाली. पहिल्यांदा ही झाड जागवताना, मोठी करताना चुकत माकत शिकत गेले. काल सक्युलंट प्लांटर्सच्या माझ्या धाग्यावर शूम्पीने सक्युलंट्सच्या काळजीबद्दल विचारलं. त्या अनुषंगाने माझा अनुभव लिहिते.
सक्युलंट जगावीत आणि चांगली वाढवीत असं वाटत असेल तर पहिली गोष्ट लक्षात घ्यायला हवी ती म्हणजे त्यांचा ओरिजिनल हॅबिटॅट.
व्हिक्टोरीयाने डोळे किलकिले करून पाहीले तेव्हा ती कुठल्याशा घरात होती. जाग आली तशी ती पटकन उठून उभा राहीली. आजूबाजूला पाहु लागली. ते एक लहानसे, जुनाट पण मजबूत दगडी घर वाटत होते. भिंतीतल्या एका कोनाड्यात कंदील ठेवलेला. चौकोनी आकाराचा, काचेच्या भिंती असलेला. त्याचाच मंद, मरगळलेला प्रकाश त्या खोलीत पसरलेला होता. तिच्या लक्षात आलं की घरात सामान असं काही नाहीच. एका भिंतीत जमिनीलगत जळून राख झालेली लाकडं असलेली अगदी लहानशी फायरप्लेस होती एवढंच. नक्की कोणती वेळ असावी ही? रानातला रस्ता लागला तेव्हा रात्र झाली होती हे तिला आठवले, आपण कोसळून खाली पडलो होतो हेही आठवले. आता काय आहे? सकाळ? रात्र?
*** तेजोमय मित्रा ***
कोवळी, कोमल हलकेच फिरवी नजर
तप्त,कृध्द, थेट सरळ नजर
तिरकी मान, धूसर कलती नजर
वळवशी मान, नजरेसमोर अंधार.....
तव दर्शनाविना होतसे घाबरी
सतत गिरकी घेत रहातसे सामोरी
तू असा जवळी रहा
तू असा जवळी रहा ......
अंतर राखून फिरते भोवती गरगरा
मंतरलेली मी साहते ऋतुचक्राचा मारा
तुज असे काय ठावं-----
कितेक फिरती तुजभवती
मज नाही त्याची तमा
मज ऐसे ठावं ------
मी एकलीच त्यात तुझी प्रियतमा
या सुखास लागलं गिर्हाण (ग्रहण )
मजभोवती गोंडा घालणारा त्यास कारण
देवा ऐक माझं गार्हाणं
घरी पोहोचल्यानंतर व्हिक्टोरिया विल्यम्स ला स्टडी हॉल , रूम, घरात सगळीकडे शोधू लागली. शेवटी तिने घरातल्या नोकर माणसांना विचारल्यावर तो कुठल्याशा दौऱ्यावर गेलाय आणि रात्रीच परतेल असं तिला कळालं. या वेळेत तिला शांत बसवले नाही. ती पुन्हा हेन्री च्या घराकडे गेली. जवळ तेरेसा चे पत्र होतेच. शेजारी रसेल्स च्या घराचे दार ठोठावले. आतून एक वेगळाच माणूस बाहेर आला.
" मला डेव्हिड रसेल यांना भेटायचं आहे"
तो माणूस प्रश्नार्थक नजरेने व्हिक्टोरिया कडे पहात राहीला.
" तुम्ही कोण?"
"मी मिस व्हिक्टोरिया विल्यम्स. प्लिज माझं खूप अर्जंट काम आहे. ते आहेत का घरात? "
व्हिक्टोरिया ने तेरेसा चे पत्र वाचले. तिच्याकडे एक लहानशी लाकडी पेटी होती. त्यात तिने आजवर तिला जपून ठेवावीशी वाटतात अशी पत्रं ठेवलेली होती. तेरेसाचे पत्र ठेऊन देण्यासाठी ती पेटी तिने बाहेर काढली . पेटी उघडताच सगळ्यात वर ठेवलेले हेन्री ने मरण्याच्या आधी तिला लिहिलेल्या पत्राचे पाकीट ठेवलेले होते. हेन्री ची शेवटची आठवण! तिने ते सहज उलटून पालटून पाहीले. उघडून पत्र बाहेर काढले, पुन्हा वाचले. पाकिटात खाली असलेली जांभळी फुलं तशीच होती, फक्त सुकून करडी पडलेली, हात लावला की चुरा होणारी. तिने पत्राचा कागद पुन्हा नीट घडी घालून पाकिटात ठेवला.
मी एकटी नाही
तो आहे सोबतीला.
कधीकधी वाटतं तो निघून गेला, कायमचा.
पण तो उडत येतो पुन्हा
एखाद्या काळोख्या पहाटे किंवा टळटळीत दुपारी
किंवा श्वास कोंडून टाकणाऱ्या संध्याकाळच्या सावल्यांत.
सगळ्यांना नकोसा एक पक्षी
माझं दुःख, वेदनेचा पक्षी.
त्याच्या बंद गळ्यातून कधीच निघत नाही सूर
फक्त झुलत रहातो माझ्या धमनीच्या हिंदोळ्यावर.
- माझा आवडता कवी-लेखक चार्ल्स बुकोवस्कीच्या companion कवितेवर आधारित.
सक्युलंट्स... ही वेड लावणारी सुंदर झाडं माझ्या बागेत चांगलीच रुजली आणि बहरली. आता त्यांचं प्रपोगेशन करणंही चांगलंच जमायला लागलंय. त्यामुळे मला त्यांच्यासाठी नवीन प्लांटर्सची म्हणजेच कुंड्यांची सातत्याने गरज भासते. यावेळी नवीन प्लांटर्स आणण्याऐवजी म्हटलं आपल्या लॉन्ग लॉस्ट छंदाला जवळ करूया. सिरॅमिक्स.
मग आणली माती आणि तयार केले हे सुक्युलंट प्लांटर्स.
छान रंगात रंगवले आणि माझ्या सक्युलंट्सना नवीन घरं मिळाली.
जमिनीवर आपले पाय मरगळल्या सारखे पडताहेत, कोणीतरी आपल्याला धरून चालवत नेत आहे असं काहीसं ग्लानीत असलेल्या व्हिक्टोरियाला जाणवत होतं. कोणीतरी आपल्याला गाडीत बसवत आहे असं वाटत असताना ती घाबरून थोडीशी भानावर आली. तिच्या अंगावर घातलेल्या कोटाने तिला थोडीशी उब वाटत होती. तो माणूस तिचे डॅड आहेत हे पाहून तिला धीर आला.
"डॅड, तुम्ही कधी आलात? त्या नदीत कोणीतरी वाहून.. त्याचा चेहरा"
" विकी शांत हो बाळा, सावकाश बोलू आपण सगळं" विल्यम्स ने तिच्या खांद्यावर हात टाकून तिला जवळ घेतले.