तुझी आठवण येतेच रे....
तुझ्या अंगाखांद्यावर खेळत मोठी झाले. तुझ्या मातीत कित्येकदा धडपडले असेन. फुटलेल्या गुढघ्यांनी आणि रडून लाल झालेल्या डोळ्यांनीही तरी परत तुझ्याच कुशीत खेळायची धाव घेतली होती.
शाळेत गेल्यावर शिकलेली आणि पहिली पाठ झालेली गोष्ट. प्रतिज्ञा.
“भारत” माझा देश आहे.
त्यातलं ते सर्वात प्रथम येणारं तुझं नाव.
भारत.
ते अजूनही तसच येतं तोंडात.
या सुट्टीत ईंडियाला जाणार? ला उत्तर आपसूक येतं, हो भारतात जाणार आहोत.
मी आज इथे तुझ्यापासून हजारो मैल दूर.
का? मग तुझ्याजवळच राहू शकत होते कि वगैरे प्रश्न वेगळेच आहेत.
पण आजचं सत्य हे आहे कि मी तुझ्यापासून लांब आहे.
नुकताच माझा अमेरीकेतला नव्या नवलाईचा संसार सुरु झाला होता. काही कामानिमित्त बाहेर पडलो. रस्ता एका हाउंसिंग सबडिविजनमधून जात होता. उन्हाळ्याचे दिवस होते. त्यामुळे छोट्या फुलबागा बहरल्या होत्या. मला सगळेच नविन त्यामुळे गाडीच्या खिडकीच्या काचेला अगदी नाक लावून बाहेर बघत होते. एका घराच्या पोर्चबाहेर काचेचे लाल झाकणाचे काहीतरी टांगलेले दिसले. पुढे गेल्यावर तसेच एका आवारातील झाडाच्या फांदीला देखील टांगलेले दिसले.
"ते झाडाला लाल झाकणाचे बाटली सारखे काय टांगलय?" मी कुतुहलाने विचारले.
"हमिंगबर्ड फिडर." रस्त्यावरची नजरही न हटवता नवर्याने उत्तर दिले. कुतुहल शमायच्या ऐवजी वाढले.
लेक पुण्यात रहायला गेला आणि मी अगदीच सैरभैर झाले, कितीही रेसिपीज केल्या तरी वाटे हा इथे नाही तर फोटो बघून वाईट वाटेल त्याला मग ते बंद झालं..
वेळ जायला काय करावं सुचेना.. मग परत एकदा गुगलवर शोधाशोध सुरू केली आणि सोप्प्या गोष्टी करायचं ठरवलं.
झालं असं की, या वर्षी लेक भारतात आल्यावर कुठेतरी जाऊ असं चाललं होतं, पण नक्की कुठे ते ठरत नव्हतं. जायला जमणार होतं तेवीस जून नंतरच. खूप धावपळ करायची नव्हती. चार दिवस एका ठिकाणी निवांत राहायचं होतं.
Reynisfjara हा ब्लॅक सँड बीच सुरुवातीपासून जायचंच या यादीत होता. सकाळपासून ढ्गाळ हवामान होतं, पण हातात हा एकच दिवस होता. दुपारहून ऊन पडेल अशी शक्यताही दिसत होती. त्यामुळे मग निघालो. Vik हे एक त्यात्यला त्यात मोठं गाव आणि तिथूनच पुढे हा बीच.
आमच्या घरी इनडोअर आणि आउटडोअर रॉक क्लायंबिंगचे फार वेड आहे. नवरा आणि लेक बरेचदा इनडोअर रॉक क्लायम्बिंग जिमला जात असतात. उन्हाळा तर आउटडोअर रॉक क्लायंबिंगचा सीजन. त्यामुळे संधी मिळेल तेव्हा बाहेर दगडांवर क्लायम्बिंग करायला ही मंडळी जातात. मागच्या विकेंडला रॉक क्लायम्बिंग हा आमच्याकडे एक फॅमिली इव्हेंटचं झाला. या दोघांच बघून मला ही स्फुरण आलं आणि मी जवळ जवळ दोन वर्षांनी रॉक क्लायम्बिंग केलं. या आधी मी एक दोनदाच बाहेर आणि दोन तीन वेळा जिम मध्ये क्लायम्बिंग केलं होतं . मागच्या वर्षी स्की करताना पडल्यावर माझ्या ऍक्टिव्हिटीजवर बराच निर्बंध आला होता.
क्रोशे करतानाच पिंटरेस्टवर मॅक्रमे बघत होते आणि एक दिवस अचानक मॅक्रमेनं नटवलेल्या बाटल्या पाहिल्या आणि धाडकन प्रेमात पडले. धीर करून मग मी देखिल एक करून पाहिली.
......
क्रिस्टन चा फोन खणखणला. आरशा समोरून ती तशीच तिच्या पर्सकडे गेली. जेसीका चा फोन होता.
" क्रिस्टन, गुड न्यूज. Carry's मधून मला फोन आला होता. तुझा ड्रेस आजच मिळतोय. इन फॅक्ट आताच. मी तिकडंच आहे आता. ड्रेस पीक केलाय आता बिलिंग च्या लाईन मध्ये आहे. आधी थेट घरीच येऊन सरप्राईज देण्याचं प्लॅन..
" जेसीका, ठेऊन दे तो ड्रेस. मला नकोय."
" काय? क्रिस ही जोक करण्याची वेळ नाही, चल बाय मी बिल पे करते"
" मी सिरीयस आहे. ठेऊन दे तो ड्रेस. मला नकोय. " क्रिस्टन थंड आवाजात शेवटचं बोलून फोन ठेवला.
सक्युलंट्स माझ्या घरात पहिल्यांदा आली ती या वर्षीच. तोपर्यंत या झाडांना मी सरसकट कॅक्टस म्हणायचे.
पण या गोड झाडांनी चांगलाच तग धरला माझ्या बागेत. छान रुजली, मोठी झाली. पहिल्यांदा ही झाड जागवताना, मोठी करताना चुकत माकत शिकत गेले. काल सक्युलंट प्लांटर्सच्या माझ्या धाग्यावर शूम्पीने सक्युलंट्सच्या काळजीबद्दल विचारलं. त्या अनुषंगाने माझा अनुभव लिहिते.
सक्युलंट जगावीत आणि चांगली वाढवीत असं वाटत असेल तर पहिली गोष्ट लक्षात घ्यायला हवी ती म्हणजे त्यांचा ओरिजिनल हॅबिटॅट.
व्हिक्टोरीयाने डोळे किलकिले करून पाहीले तेव्हा ती कुठल्याशा घरात होती. जाग आली तशी ती पटकन उठून उभा राहीली. आजूबाजूला पाहु लागली. ते एक लहानसे, जुनाट पण मजबूत दगडी घर वाटत होते. भिंतीतल्या एका कोनाड्यात कंदील ठेवलेला. चौकोनी आकाराचा, काचेच्या भिंती असलेला. त्याचाच मंद, मरगळलेला प्रकाश त्या खोलीत पसरलेला होता. तिच्या लक्षात आलं की घरात सामान असं काही नाहीच. एका भिंतीत जमिनीलगत जळून राख झालेली लाकडं असलेली अगदी लहानशी फायरप्लेस होती एवढंच. नक्की कोणती वेळ असावी ही? रानातला रस्ता लागला तेव्हा रात्र झाली होती हे तिला आठवले, आपण कोसळून खाली पडलो होतो हेही आठवले. आता काय आहे? सकाळ? रात्र?
*** तेजोमय मित्रा ***
कोवळी, कोमल हलकेच फिरवी नजर
तप्त,कृध्द, थेट सरळ नजर
तिरकी मान, धूसर कलती नजर
वळवशी मान, नजरेसमोर अंधार.....
तव दर्शनाविना होतसे घाबरी
सतत गिरकी घेत रहातसे सामोरी
तू असा जवळी रहा
तू असा जवळी रहा ......
अंतर राखून फिरते भोवती गरगरा
मंतरलेली मी साहते ऋतुचक्राचा मारा
तुज असे काय ठावं-----
कितेक फिरती तुजभवती
मज नाही त्याची तमा
मज ऐसे ठावं ------
मी एकलीच त्यात तुझी प्रियतमा
या सुखास लागलं गिर्हाण (ग्रहण )
मजभोवती गोंडा घालणारा त्यास कारण
देवा ऐक माझं गार्हाणं
घरी पोहोचल्यानंतर व्हिक्टोरिया विल्यम्स ला स्टडी हॉल , रूम, घरात सगळीकडे शोधू लागली. शेवटी तिने घरातल्या नोकर माणसांना विचारल्यावर तो कुठल्याशा दौऱ्यावर गेलाय आणि रात्रीच परतेल असं तिला कळालं. या वेळेत तिला शांत बसवले नाही. ती पुन्हा हेन्री च्या घराकडे गेली. जवळ तेरेसा चे पत्र होतेच. शेजारी रसेल्स च्या घराचे दार ठोठावले. आतून एक वेगळाच माणूस बाहेर आला.
" मला डेव्हिड रसेल यांना भेटायचं आहे"
तो माणूस प्रश्नार्थक नजरेने व्हिक्टोरिया कडे पहात राहीला.
" तुम्ही कोण?"
"मी मिस व्हिक्टोरिया विल्यम्स. प्लिज माझं खूप अर्जंट काम आहे. ते आहेत का घरात? "
व्हिक्टोरिया ने तेरेसा चे पत्र वाचले. तिच्याकडे एक लहानशी लाकडी पेटी होती. त्यात तिने आजवर तिला जपून ठेवावीशी वाटतात अशी पत्रं ठेवलेली होती. तेरेसाचे पत्र ठेऊन देण्यासाठी ती पेटी तिने बाहेर काढली . पेटी उघडताच सगळ्यात वर ठेवलेले हेन्री ने मरण्याच्या आधी तिला लिहिलेल्या पत्राचे पाकीट ठेवलेले होते. हेन्री ची शेवटची आठवण! तिने ते सहज उलटून पालटून पाहीले. उघडून पत्र बाहेर काढले, पुन्हा वाचले. पाकिटात खाली असलेली जांभळी फुलं तशीच होती, फक्त सुकून करडी पडलेली, हात लावला की चुरा होणारी. तिने पत्राचा कागद पुन्हा नीट घडी घालून पाकिटात ठेवला.
मी एकटी नाही
तो आहे सोबतीला.
कधीकधी वाटतं तो निघून गेला, कायमचा.
पण तो उडत येतो पुन्हा
एखाद्या काळोख्या पहाटे किंवा टळटळीत दुपारी
किंवा श्वास कोंडून टाकणाऱ्या संध्याकाळच्या सावल्यांत.
सगळ्यांना नकोसा एक पक्षी
माझं दुःख, वेदनेचा पक्षी.
त्याच्या बंद गळ्यातून कधीच निघत नाही सूर
फक्त झुलत रहातो माझ्या धमनीच्या हिंदोळ्यावर.
- माझा आवडता कवी-लेखक चार्ल्स बुकोवस्कीच्या companion कवितेवर आधारित.
सक्युलंट्स... ही वेड लावणारी सुंदर झाडं माझ्या बागेत चांगलीच रुजली आणि बहरली. आता त्यांचं प्रपोगेशन करणंही चांगलंच जमायला लागलंय. त्यामुळे मला त्यांच्यासाठी नवीन प्लांटर्सची म्हणजेच कुंड्यांची सातत्याने गरज भासते. यावेळी नवीन प्लांटर्स आणण्याऐवजी म्हटलं आपल्या लॉन्ग लॉस्ट छंदाला जवळ करूया. सिरॅमिक्स.
मग आणली माती आणि तयार केले हे सुक्युलंट प्लांटर्स.
छान रंगात रंगवले आणि माझ्या सक्युलंट्सना नवीन घरं मिळाली.
जमिनीवर आपले पाय मरगळल्या सारखे पडताहेत, कोणीतरी आपल्याला धरून चालवत नेत आहे असं काहीसं ग्लानीत असलेल्या व्हिक्टोरियाला जाणवत होतं. कोणीतरी आपल्याला गाडीत बसवत आहे असं वाटत असताना ती घाबरून थोडीशी भानावर आली. तिच्या अंगावर घातलेल्या कोटाने तिला थोडीशी उब वाटत होती. तो माणूस तिचे डॅड आहेत हे पाहून तिला धीर आला.
"डॅड, तुम्ही कधी आलात? त्या नदीत कोणीतरी वाहून.. त्याचा चेहरा"
" विकी शांत हो बाळा, सावकाश बोलू आपण सगळं" विल्यम्स ने तिच्या खांद्यावर हात टाकून तिला जवळ घेतले.
"माझ्या प्रेमात.." ती स्वतःशीच पुटपुटली "आणि मी त्याला निघून जायला सांगितलं, कायमचं" पुढच्याच क्षणी रडक्या चेहऱ्याने नुपूराकडे बघत ती कसंबसं म्हणाली.
नुपुरा तिच्या तोंडाकडे बघतच राहिली. "अगं काय, काय चाललंय हे नक्की? हे कधी झालं? आत्ता इथे? " तिचे प्रश्न थांबतच नव्हते. "का केलंस तू असं?" तिचे हात घट्ट धरत नुपूराने विचारलं.
"मी आंधळी झाले होते, मला वाटलं-" पुढे तिला बोलायची गरजच नव्हती. तिला काय वाटलं ते नुपूरापर्यंत व्यवस्थित पोहोचलं होतं.
आजपासून प्रवासाचा मोठा टप्पा चालू होणार होता. हॉटेलमध्ये नाश्ता करून निघालो. सगळं सामान परत गाडीत भरून जायचं होतं पण आता गाडी आपल्याच हातात आहेत म्हटल्यावर सामान कसं ही त्यात भरून निघायचं असं सोपं काम झालं होतं. पहिलं ठिकाण होतं - Þingvellir National Park.
तिला पटापट सगळं आठवत गेलं. त्याने अवंतिका आणि त्या सगळ्या भूतकाळाबद्दल तर सांगितलं पण हल्ली त्याचं जे नुपूराबरोबर सुरू होतं त्याचं काय. ते तर त्याने तिला बरोब्बर गंडवून लपवून ठेवलं होतं. आंधळेपणाने ती नुपूराला कशी काय विसरली?
त्याला नुपूराशी अफेअर करायचंय हे तिला माहीत आहे, हे त्याला तेव्हाच माहिती होतं. म्हणूनच त्याने मुद्दाम तिचा वापर करून नुपूराला रोखण्यापासून थांबवलं. आणि हा पूर्ण वेळ त्या दोघांचं अफेअर सुरू होतं! शिट!!
आज गर्दी, उत्साही आरडाओरड, हशा आणि चविष्ट खाण्यापिण्याने 'ला बेला विता' गजबजून गेले होते. प्रत्येक टेबल खचाखच भरलेले होते. सभोवतालचा उत्साह बघून बेलाच्या चेहऱ्यावरचे हसू कमीच होत नव्हते. नुपूराची 'ला बेला'मध्ये वेगवेगळ्या आर्टिस्ट्सचे गिग अरेंज करायची आयडिया खरंच कमाल होती. सगळी तिकिटं दोन दिवसातच सोल्ड आउट होती. आजची रात्र अजूनच खास होती कारण आज पहिला ऍक्ट असीमचा होता. आज आणि पुढचे सलग सहा दिवस! तो पूर्ण आठवडा इथे असणार होता. गेल्या चार महिन्यात चुटपूट लावत, घाईघाईत झालेल्या फक्त तीन भेटी तिला आठवत होत्या. त्यामानाने हा अख्खा आठवडा एकत्र म्हणजे तिच्यासाठी अगदी स्वर्गासमान होता.
सिरॅमिक मी शिकले शाळेत असताना. माझ्या घराच्या शेजारी एक ताई रहायची तिच्याकडून एका उन्हाळ्याच्या सुट्टीत.
बर्याच वर्षांनी हात शिवशिवत होते काहितरी नवीन करायला. म्ह्णून हे परीचं घर केलं.
"फायनली पाऊस थांबलेला दिसतोय." ती पडदा सरकवत म्हणाली. साडेपाचच्या अलार्मने जागी होऊन ती खिडकीत उभी होती. बाहेर अजूनही अंधार, थोडंसं धुकं आणि साठलेलं पाणी टपटपणारं रेन ट्री अंधुक दिसत होतं. काल त्याने बाबांना कॉल केल्यानंतरचे तास कसे गेले हे तिला पैज लावूनही सांगता आलं नसतं. अखंड बडबड, त्यांचं एकमेकांत गुंतून जाणं आणि रात्री कधीतरी एक दोन वाजता भुकेची जाणीव होऊन फ्रिजवर टाकलेली रेड. नक्की काय खाल्लं तेही तिला आठवत नव्हतं पण बहुतेक फ्रीजमध्ये चीज क्यूब्स, काकडी, टोमॅटो, उरलेला ब्लॅक फॉरेस्टचा तुकडा, फ्रीझरमध्ये अडीनडीला ठेवलेलं चॉकलेट चिप आईस्क्रीम एवढंच असावं.